Systemy łączności w energetyce – współpraca operatorów elektroenergetycznych i telekomunikacyjnych

30 czerwca PTPiREE zorganizowało pierwszą konferencję telekomunikacyjną „Systemy łączności w energetyce – współpraca operatorów elektroenergetycznych i telekomunikacyjnych”. Odbyła się ona w formie online. Wydarzenie objął patronatem Urząd Komunikacji Elektronicznej.

W debacie uczestniczyli przedstawiciele operatorów systemów dystrybucyjnych i przesyłowego, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, UKE, świata nauki oraz firm dostarczających usługi telekomunikacyjne dla sektrora elektroenergetycznego.

W dobie powszechnej cyfryzacji wszystkich gałęzi gospodarki nie można nie wspomnieć o rozwoju i wdrażaniu cyfrowych systemów telekomunikacyjnych w sektorze elektroenergetycznym. Produkcja, przesył i dystrybucja energii elektrycznej są kluczowe – bez niezawodnego dostarczania energii elektrycznej nie może być mowy o prawidłowym funkcjonowaniu całej gospodarki. Infrastruktura sieci elektroenergetycznych należy do infrastruktury krytycznej, a zapewnienie ciągłości dostaw energii elektrycznej zalicza się do newralgicznych zadań we współczesnych społeczeństwach, gdyż jej brak skutkuje natychmiastowym, łańcuchowym obezwładnieniem wszystkich najważniejszych systemów technicznych. Okoliczności te uzasadniają potrzebę szczególnego traktowania systemu elektroenergetycznego, tak w skali kraju, jak i Unii Europejskiej. Rozwój nowoczesnych technologii komunikacyjnych wymusza zatem ich wdrażanie w pierwszej kolejności w energetyce. Sterowanie pracą sieci przesyłowej i dystrybucyjnej wymaga od obsługujących je systemów telekomunikacyjnych bardzo wysokiego poziomu pewności pracy oraz bezpieczeństwa transmisji poleceń i potwierdzeń, co warunkuje poziom jakości oferowanych na rynku systemów.

We współczesnym świecie telekomunikacja stała się niezbędna. Bez szybkiej transmisji danych właściwie żaden system technologiczny nie może poprawnie funkcjonować. Rozwój sieci telekomunikacyjnych postępuje lawinowo, wymuszając znalezienie rozwiązań ułatwiających dotarcie do jak największej liczby odbiorców. Wspomniała o tym na początku konferencji Luiza Czyż-Trzcianowska z Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Zaznaczyła, że rozwój elektroenergetyki podąża ściśle za rozwojem technik komunikacyjnych i informatycznych. Wdrażane są nowoczesne rozwiązania usprawniające działanie systemu elektroenergetycznego, a elektroenergetyka stała się przyczółkiem do ich testowania na dużą skalę. Infrastruktura operatorów systemu dystrybucyjnego jest najsilniej rozwiniętą w kraju, praktycznie dociera do wszystkich obszarów zurbanizowanych i wiejskich, stwarzając tym samym możliwości dostępu społeczeństwa do technik komunikacyjnych. Ustawodawca nie bez powodu zauważa potencjał sektora elektroenergetyki, starając się wspierać rozwój innych technik poprzez wykorzystanie elektroenergetycznej infrastruktury służącej do dystrybucji energii elektrycznej. Nie należy jednak zapominać, że bardzo intensywny rozwój nowoczesnej techniki wymaga niezakłóconego dostępu do źródeł energii elektrycznej, zachowania jej parametrów jakościowych oraz sprawnej obsługi dostarczanych usług. Ustawa o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych wymusiła niejako na sektorze współpracę z dostawcami usług telekomunikacyjnych. Priorytetem stało się umożliwienie przedsiębiorcom telekomunikacyjnym dostępu do infrastruktury elektroenergetycznej, co znacznie przyspiesza rozwój technik komunikacyjnych, a w szczególności wdrażanie usług szerokopasmowych. Budowanie potencjału gospodarczego kraju to przede wszystkim zasilanie w energię elektryczną i sprawna komunikacja, a to możemy zapewnić wyłącznie poprzez współpracę telekomów z przedsiębiorstwami branży elektroenergetycznej. Nie może jednak to być współpraca polegająca na niekontrolowanym wykorzystaniu zasobów elektroenergetyki.

W dalszych wystąpieniach Michał Roman i Krystian Górski ze spółki Energa- Operator SA przedstawili zagadnienia uwarunkowań technicznych zapewnienia dostępu do słupów elektroenergetycznych oraz potencjału specjalistycznych konstrukcji słupowych specjalnie przygotowanych do zastosowań telekomunikacyjnych. Prelegenci poruszyli tematykę zasad udostępniania infrastruktury elektroenergetycznej przedsiębiorcom telekomunikacyjnym, potencjału wyspecjalizowanych konstrukcji słupów energetycznych wysokich napięć zaprojektowanych z myślą o wymogach telekomunikacji oraz krok po kroku przeanalizowali proces podwieszania kabli.

Sesję drugą konferencji otworzył Grzegorz Czwordon z Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Opowiedział o intencjach związanych ze zmianami regulacji oraz o projektach Prawa komunikacji elektronicznej i ustawy wprowadzającej. Narodowy Plan Szerokopasmowy zaktualizowano o cele, które będą niezbędne do wykonania do 2025 roku. Podkreślił, że plany Unii Europejskiej do 2030 wskazuje unijny Cyfrowy Kompas, zgodnie z którym wszyscy powinni mieć dostęp do łączy gigabitowych. Grzegorz Czwordon wskazał, że regulacje Prawa komunikacji elektronicznej będą działały kompleksowo na wszystkich użytkowników sieci. Zaznaczył także, że Komisja Europejska w czasie trwania pandemii potwierdziła potrzebę bezzwłocznej budowy sieci szerokopasmowych. Kraje unijne zobligowano do przedstawienia harmonogramu inwestycji, a w pierwszym kwartale 2022 roku nastąpi rewizja dyrektywy kosztowej, w tym dostępu do sieci elektroenergetycznej.

W kolejnym wystąpieniu Grzegorz Świeczkowski z PSE przedstawił tematykę łączności radiowej jako elementu zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju. Nie sposób nie wspomnieć tutaj o Kodeksie Sieci NCER i Wytycznych, które nakładają na operatorów przesyłu i dystrybucji energii elektryczne obowiązek zapewnienia krytycznej sieci łączności radiowej. Kodeksy sieci i wytyczne są środkami stosowanymi w celu budowy wspólnego, jednolitego rynku energii elektrycznej w Unii Europejskiej. Dokumenty te wprowadzane są do porządku prawnego jako rozporządzenia Komisji UE i mają pierwszeństwo stosowania w przypadku rozbieżności pomiędzy przepisami rozporządzenia a przepisami krajowych aktów prawnych. Zgodnie z zasadą bezpośredniego skutku prawa europejskiego stanowią cześć prawa krajowego i są stosowane bezpośrednio. Różnica pomiędzy kodeksami sieci a wytycznymi polega na tym, że przyjmowane są w różnych procedurach. Wytyczne określają zakres zagadnień, które muszą być opracowane przez wszystkich OSP z danego regionu, natomiast kodeksy sieci ustanawiają konkretne wymagania do bezwzględnego stosowana. Obejmują trzy obszary: rynkowy, przyłączeniowy i operacyjny. Ten ostatni jest fundamentalny, bowiem określa wymogi i zasady wobec uczestników systemów przesyłowych dla zapewnienia bezpieczeństwa pracy systemu, efektywnego wykorzystania wzajemnie połączonego systemu i zasobów. Zapobiegania rozprzestrzenianiu się lub pogłębianiu incydentów dla uniknięcia rozległego zakłócenia i stanu blackoutu, jak również umożliwienia sprawnej i szybkiej odbudowy systemu elektroenergetycznego. Za wdrożenie kodeksów sieci odpowiedzialni są uczestnicy rynku energii. Na niektórych z nich zobowiązania nałożone są bezpośrednio przez kodeksy sieci. Tak jest w przypadku OSD i konieczności opracowania wymogów wynikających z kodeksów przyłączeniowych. W innych przypadkach może wystąpić konieczność konsultowania określonych rozwiązań, np. między OSD a OSP.

Sesję trzecią rozpoczął prof. dr hab. inż. Sławomir Hausman, który zaprezentował informacje o uruchomionej w kampusie Politechniki Łódzkiej pilotażowej sieci 5G. Przedstawił również zarys kierunków badań nad zastosowaniem technologii 5G w energetyce. DIH5G to pierwszy hub, który powstaje w Polsce jako część europejskich sieci Hubów Innowacji Cyfrowej. Doświadczenie pandemii pokazało dobitnie, że pomyślne wejście w obszar nowych technologii i umiejętność ich kreatywnego wykorzystywania w modelach biznesowych determinuje losy firm. A technologia 5G to szerszy horyzont sposobów działania. Pozwala ona na skokowy przyrost prędkości transmisji danych poprzez sieć komórkową. Jej zastosowanie jest więc szansą na wiele innowacyjnych rozwiązań związanych m.in. z tworzeniem inteligentnych miast i budynków, czy też w takich dziedzinach, które czekają na swoje odkrycie. Projekt DIH5G realizowany jest w ramach programu Ministra Rozwoju na lata 2019-2021 pn. „Przemysł 4.0” i konkursu „Standaryzacja usług Hubów Innowacji Cyfrowej dla wsparcia cyfrowej transformacji przedsiębiorstw”.

Podczas konferencji mogliśmy zapoznać się również ze stanem rozwoju sieci łączności radiowej w energetyce na przykładzie spółki Energa-Operator, która jako pierwsza uruchomiła na całym obszarze działania sieć łączności dyspozytorskiej TETRA. Uzupełnieniem tematyki wdrażania sieci trankingowej był wykład Jacka Jarziny z Biura Projektów ,,Tele-Com’’, które wykonało projekty bazowe dla systemów TETRA w energetyce. Jacek Jarzina przedstawił niektóre aspekty planowania radiowego i omówił problematykę wdrażania systemów łączności od strony propagacji radiowej.

W trakcie debaty omówiono także szanse dla energetyki wynikające z nowej organizacji mobilnych rynków telekomunikacyjnych. Damian Zajączkowski i Paweł Strzeszewski z PGE Systemy SA opowiedzieli o planowanej architekturze i usługach w sieci LTE 450, której wdrożenie rozpocznie się w najbliższym czasie na terenie działania PGE Dystrybucja SA.

Przedstawiciele firm zaprezentowali wdrożenia instalacji opartych na technologiach LTE oraz 5G. Dyskutowano również o wdrożeniach sieci radiowych o znaczeniu krytycznym. Eksperci odpowiadali na pytania zadawane przez uczestników spotkania. W ten sposób osoby biorące udział mogły wyjaśnić wątpliwości, poszerzyć wiedzę i lepiej przyswoić poruszane zagadnienia. Konferencja „Systemy łączności w energetyce – współpraca operatorów elektroenergetycznych i telekomunikacyjnych” wzbudziła na tyle duże zainteresowanie uczestników, że już teraz chcielibyśmy wszystkich zaprosić do udziału w jej drugiej edycji w przyszłym roku.

Maciej Skoraszewski
Biuro PTPiREE

Czytaj dalej