PARAGRAF W SIECI

Prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (UC84)
Trwają prace nad Projektem ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (UC84), którego celem jest kompleksowe dostosowanie krajowych przepisów do wymogów unijnych, w tym wdrożenie dyrektywy 2024/1711 oraz rozporządzenia 2024/1106. Projekt ma na celu m.in. poprawę struktury unijnego rynku energii elektrycznej, wzmocnienie ochrony odbiorców poprzez wprowadzenie mechanizmów gwarantujących stałą cenę energii, usprawnienie procedur przyłączeniowych (m.in. poprzez optymalizację wykorzystania istniejącej infrastruktury sieciowej i likwidację zbędnych formalności) oraz zwiększenie transparentności rynku dzięki nowym obowiązkom informacyjnym dla sprzedawców energii.

1. Zmiany w umowach
   Projekt UC84 przewiduje wprowadzenie nowych definicji i instrumentów w zakresie umów m.in.:
   • umowa na czas oznaczony z gwarancją stałej ceny;
   • zagwarantowanie odbiorcy prawa do zawarcia więcej niż jednej umowy sprzedaży energii elektrycznej lub więcej niż jednej umowy kompleksowej;
   • prawo odbiorcy posiadającego umowę na czas oznaczony z gwarancją stałej ceny do korzystania z odbioru i usług elastyczności;
   • stworzenie podstaw prawnych do oferowania przez operatorów systemów elektroenergetycznych elastycznych umów przyłączeniowych, w tym zobowiązanie Prezesa URE do publikacji na stronie Biuletynu Informacji Publicznej wytycznych dotyczących elastycznych umów o przyłączenie do sieci.
2. Wzmocnienie ochrony konsumenta i przeciwdziałanie ubóstwu energetycznemu
   Projektowane regulacje rozszerzają możliwości korzystania z programów wsparcia dla odbiorców dotkniętych ubóstwem energetycznym, przy czym nowa definicja ubóstwa energetycznego dodatkowo uwzględnia problem wysokich cen energii.
   Przedsiębiorstwa zajmujące się przesyłem, dystrybucją i sprzedażą energii elektrycznej mają mieć obowiązek promowania zachowań mających na celu racjonalne i oszczędne zużycie energii elektrycznej przez odbiorcę końcowego, stosowanie odpowiedzialnych praktyk poprzez przekazywanie stosownych informacji odbiorcom końcowym oraz opracowanie i udostępnienie na swoich stronach internetowych kodeksu dobrych praktyk.
3. Reforma procesu przyłączeniowego i optymalizacja wykorzystania infrastruktury
   Projekt nowelizacji przewiduje szereg rozwiązań usprawniających przyłączanie do sieci, w tym m.in.:
   • rozszerzenie możliwości współdzielenia przyłącza (cable pooling) nie tylko przez instalacje OZE, co ma przyczynić się do lepszego wykorzystania istniejących zasobów sieciowych;
   • uproszczenie procedur administracyjnych poprzez likwidację niektórych wymogów dokumentacyjnych (np. propozycja likwidacji obowiązku sporządzania ekspertyzy wpływu na system elektroenergetyczny przy modyfikacjach warunków przyłączenia – o ile zmiana nie dotyczy mocy przyłączeniowej);
   • w przypadku niepoprawnej pracy strażnika mocy oraz przekroczenia mocy przyłączeniowej, przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej będzie mogło wstrzymać wprowadzanie energii do sieci lub pobór energii przez podmiot przyłączony do sieci;
   • zwiększenie zaliczki za przyłączenie – podniesienie kwoty zaliczki z 30 zł do 60 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej oraz maksymalnej wartości zaliczki z 3 mln zł do 6 mln zł;
   • wprowadzenie, w przypadku urządzeń, instalacji lub sieci przyłączanych bezpośrednio do sieci elektroenergetycznej (o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV) bezzwrotnej opłaty za rozpatrzenie wniosku o określenie warunków przyłączenia, w wysokości 1 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej wskazanej we wniosku o określenie warunków przyłączenia, jednak nie więcej niż 100 000 zł;
   • ustanowienie zabezpieczenia przez podmioty ubiegające się o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej tj. dla mocy nieprzekraczającej 100 MW – zabezpieczenie wynosi 30 zł za każdy kW oraz dla mocy przekraczającej 100 MW – zabezpieczenie wynosi 60 zł za każdy kW;
   • zmiana okresu ważności warunków przyłączenia z 2 lat na 1 rok (z wyjątkiem morskich farm wiatrowych);
   • wprowadzenie do umów o przyłączenie obowiązków realizacji przez podmiot przyłączany tzw. „kamieni milowych” tj. podmiot przyłączany będzie musiał w ciągu 24 miesięcy od zawarcia umowy wykazać, że pozyskał wszystkie wymagane zgody i pozwolenia oraz w ciągu 36 miesięcy zawrzeć niezbędne umowy dotyczące dostawy głównych urządzeń, zaś niedotrzymanie tych terminów będzie skutkować rozwiązaniem umowy.
     W przypadku rozwiązania umowy o przyłączenie z powodu niewywiązania się z „kamieni milowych”, przedsiębiorstwo energetyczne wykonujące działalność gospodarczą w zakresie przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, z którym zawarta była umowa o przyłączenie będzie umożliwiać zawarcie w drodze aukcji umowy o przyłączenie obejmującej przyłączenie do tego samego miejsca w sieci i na takich samych zasadach analogicznej instalacji jak instalacja, która była objęta umową.
     Operatorzy zostaną zobowiązani do stworzenia publicznie dostępnych platform informacyjnych, na których systematycznie publikowane będą aktualne dane dotyczące m.in. dostępnych zdolności przyłączeniowych, liczby i statusu wniosków o określenie warunków przyłączenia, odrzuconych wniosków wraz z uzasadnieniem oraz kryteriów ustalania przepustowości sieci dla nowych przyłączeń. Jednocześnie operatorzy systemów elektroenergetycznych będą musieli umożliwić składanie i rozpatrywanie wniosków o przyłączenie w pełni elektronicznie, choć dotychczasowa forma pisemna pozostanie dostępna dla podmiotów przyłączanych do sieci niskiego napięcia (do 1 kV).
4. Zmiany dotyczące systemu nadzoru i sankcji
   W odniesieniu do dostosowania przepisów do Rozporządzenia 2024/1106, proponuje się rozszerzenie obowiązków uczestników rynku wobec Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki oraz Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER).
   Zmiany obejmują również:
   • rozszerzenie katalogu naruszeń, za które Prezes URE może wymierzyć pieniężną karę administracyjną, w tym dostosowanie ich wysokości do limitów określonych przez rozporządzenie 2024/1106.
   • dostosowanie wysokości administracyjnych kar pieniężnych nakładanych przez Prezesa URE oraz sankcji nakładanych przez sąd.

Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku oraz w 2024 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej
W dniu 23 kwietnia br. Sejm przyjął ustawę o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku oraz w 2024 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej. Ustawa ta dotyczy:

• przesunięcia terminu wejścia w życie zmienionych taryf w zakresie obrotu energią elektryczną na potrzeby odbiorców uprawnionych z dnia 1 lipca 2025 r. na dzień 1 października 2025 r.;
• zmiany terminu na złożenie wniosków taryfowych w zakresie obrotu energią elektryczną na potrzeby odbiorców uprawnionych przez przedsiębiorstwa energetyczne z dnia 30 kwietnia 2025 r. na dzień 31 lipca 2025 r.;
• określenia nowej daty aktualizacji publikacji średnich cen energii elektrycznej wynikających z taryf sprzedawców energii elektrycznej pełniących funkcję sprzedawców z urzędu, w wyniku zatwierdzenia w IV kw. 2025 r. nowych taryf dla odbiorców w gospodarstwach domowych.

Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych
oraz niektórych innych ustaw
W dniu 4 kwietnia br. skierowano do I czytania na posiedzeniu Sejmu Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw dot. m. in. złagodzenia minimalnej odległości elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych z obecnych 700 m do 500 m oraz wprowadzenie ułatwień, jeśli chodzi o modernizację istniejących elektrowni wiatrowych (tzw. repowering).

Raport ACER
25 marca 2025 r. został opublikowany Raport „Electricity network tariff methodologies in Europe” przygotowany przez ACER https://www.acer.europa.eu/sites/default/files/documents/ Reports/2025-ACER-Electricity-Network-Tariff-Practices.pdf) dotyczący metod ustalania taryf w przesyle
i dystrybucji energii w krajach UE. Omawia definicje, ramy regulacyjne oraz metody alokacji kosztów (np. CAPEX, OPEX, opłaty przyłączeniowe i korzystania z sieci). Wskazuje na wyzwania, takie jak rosnące inwestycje, presja polityczna czy konieczność stosowania adekwatnych sygnałów cenowych, a także prezentuje przykłady i rekomendacje dla regulatorów, mające na celu zwiększenie przejrzystości i efektywności systemu taryfowego.

Rubrykę, poświęconą zagadnieniom prawnym w energetyce, redagują:
r. pr. Przemysław Kałek oraz apl. radc. Olga Ostrowska z Kancelarii Radzikowski, Szubielska i Wspólnicy sp.j.