Prace nad ustawą wiatrakową
W czerwcu i lipcu 2025 r. kontynuowano prace nad rządowym projektem ustawy o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw (tzw. projekt ustawy wiatrakowej).
Ustawa przewiduje m.in. złagodzenie minimalnej odległości, jaką muszą zachować elektrownie wiatrowe od budynków mieszkalnych — z obecnych 700 metrów do 500 metrów. Dodatkowo zakłada wprowadzenie ułatwień w zakresie modernizacji istniejących elektrowni wiatrowych, tzw. repoweringu.
17 lipca 2025 r. Senat podjął uchwałę w sprawie procedowanej ustawy, przedstawiając do niej szereg poprawek m.in.:\
- rozszerzenie wyłączenia z obowiązku zachowania minimalnej odległości także na budynki inne niż mieszkalne, które powstały przed lokalizacją elektrowni wiatrowej, a których właściciele chcą zmienić sposób ich użytkowania na mieszkalny;
- usunięcie proponowanych przepisów wprowadzających zasadę dotyczącą odległości od drogi krajowej w przypadku lokalizowania, budowy lub przebudowy elektrowni wiatrowej, jak również odległości od elektrowni wiatrowej w przypadku lokalizowania i budowy drogi krajowej, ustanawiając tę odległość jako jednokrotność maksymalnej całkowitej wysokości elektrowni wiatrowej określonej odpowiednio w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub pozwoleniu na budowę (tzw. 1H);
- usunięcie obowiązkowego buforu 500 m od obszarów Natura 2000;
- rezygnacja z zakazu lokalizacji elektrowni wiatrowych w strefach MRT (tras lotnictwa wojskowego na małych wysokościach) i MCTR (wojskowych stref kontrolowanych), w których operują statki powietrzne lotnictwa państwowego z uwagi na to, że obowiązujące już przepisy stanowią wystarczające narzędzie ochrony interesów obronnych.
Ustawa zmienia również mechanizmy wspierania społeczności lokalnej. Zamiast przewidywanego oferowania mieszkańcom gminy możliwości korzystania z energii elektrycznej wytwarzanej w elektrowni wiatrowej w formule prosumenta wirtualnego, wytwórca energii elektrycznej w elektrowni wiatrowej nie później niż do dnia wytworzenia w tej elektrowni po raz pierwszy energii elektrycznej, jej wprowadzenia do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej albo do sieci przesyłowej elektroenergetycznej albo linii bezpośredniej i jej sprzedaży, będzie tworzyć fundusz partycypacyjny. Obowiązek zasilania funduszu partycypacyjnego i wypłacania z niego środków trwa od dnia utworzenia funduszu partycypacyjnego do dnia rozbiórki elektrowni wiatrowej potwierdzonej protokołem rozbiórki. Wytwórca, do dnia 31 grudnia każdego roku, będzie wpłacać rocznie na fundusz partycypacyjny kwotę proporcjonalną do mocy zainstalowanej elektrycznej elektrowni wiatrowej, liczonej od wszystkich elektrowni wiatrowych objętych koncesją na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii lub wpisem do rejestru wytwórców energii w małej instalacji dla danej lokalizacji, przyjmując, że kwota wpłacana za każdy 1 MW wynosi 20 000 złotych. Kwota ta będzie podlegać corocznej waloryzacji. Środki zgromadzone na rachunku funduszu partycypacyjnego przeznaczane będą na wypłaty dla właścicieli budynków mieszkalnych, budynków o funkcji mieszanej i lokali mieszkalnych znajdujących się na nieruchomościach zlokalizowanych w odległości do 1000 metrów od okręgu, którego promień jest 87 równy połowie średnicy wirnika wraz z łopatami, a środek jest środkiem okręgu opisanego na obrysie wieży elektrowni wiatrowej, mierzonej od rzutu poziomego istniejącego budynku mieszkalnego albo istniejącego budynku o funkcji mieszanej albo budynku, w którym znajduje się lokal mieszkalny. Kwota wypłacana z funduszu dla beneficjenta nie może być wyższa niż 20 000 złotych rocznie. Co więcej, w przypadku gdy w danym roku kalendarzowym po dokonaniu wypłat dla beneficjentów funduszu na rachunku funduszu pozostaną niewypłacone środki wytwórca będzie przekazywać je na rachunek bankowy gminy, na terenie której jest zlokalizowana elektrownia wiatrowa, a w przypadku gdy elektrownia wiatrowa jest zlokalizowana na obszarze więcej niż jednej gminy, środki wypłacane są proporcjonalnie do mocy zainstalowanej elektrowni wiatrowych zlokalizowanych w danej gminie.
5 sierpnia 2025 r. Sejm ustalił ostateczny tekst ustawy po rozpatrzeniu poprawek Senatu. 6 sierpnia 2025 r. ustawę przekazano do podpisu Prezydenta.
Zmiany dotyczące sprzedawcy rezerwowego, sprzedawcy z urzędu oraz sprzedawcy zobowiązanego
W dniu 25 lipca 2025 r. uchwalona została ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw, która wprowadza do Prawa energetycznego oraz ustawy o odnawialnych źródłach energii przepisy regulujące przejmowanie obowiązków sprzedawcy rezerwowego, sprzedawcy z urzędu oraz sprzedawcy zobowiązanego w przypadku dokonywania podziału spółek trybie art. 529 § 1 Kodeksu spółek handlowych. W razie takiego podziału obowiązki te z mocy prawa przejmuje spółka nabywająca na podstawie planu podziału prawa i obowiązki spółki dzielonej w zakresie realizacji przez spółkę dzieloną obowiązków sprzedawcy rezerwowego energii elektrycznej, sprzedawcy z urzędu lub sprzedawcy zobowiązanego.
Prace nad projektem rozporządzenia dotyczącego wymogów technicznych budynków
Ministerstwo Rozwoju i Technologii przedstawiło projekt rozporządzenia z dnia
9 czerwca 2025 r. określającego warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia budowlane, ich usytuowanie na działce budowlanej, a także warunki techniczne użytkowania budynków mieszkalnych. Projekt zawiera przepisy dotyczące magazynów energii, w szczególności wymagania przeciwpożarowe dotyczące magazynów, konieczność wydzielenia specjalnego pomieszczenia technicznego, zakaz montażu magazynów energii o łącznej pojemności akumulatorów do
10 kWh w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, odległości od budynków magazynów instalowanych na zewnątrz. Proponowane przepisy spotkały się z krytyką środowisk branżowych, które uznały je za nieproporcjonalnie ograniczające rozwój rynku magazynów energii, w szczególności w sektorze prosumenckim.
Wiążący cel unijny – redukcja emisji netto gazów cieplarnianych o 90 %
Komisja Europejska (KE) przedstawiła wniosek z dnia 2 lipca 2025 r. ws. zmiany rozporządzenia 2021/1119 ustanawiającego ramy na potrzeby osiągnięcia neutralności klimatycznej. Proponowane przez KE zmiany obejmują rozszerzenie zakresu rozporządzenia by obejmowało także wiążący cel klimatyczny Unii na 2040 r., którym jest redukcja emisji netto gazów cieplarnianych (emisje po odliczeniu pochłaniania) do roku 2040 o 90 % w porównaniu z poziomami z 1990 r. Konsultacje publiczne dotyczące zmiany rozporządzenia będą trwać do 15 września 2025 r.
Ogólnounijny kodeks sieciowy dot. odpowiedzi odbioru – konsultacje publiczne
W dniu 14 lipca 2025 r. Komisja Europejska (KE) uruchomiła konsultacje ukierunkowane na wsparcie ustanowienia nowego kodeksu sieciowego w zakresie odpowiedzi odbioru (ang. demand response) w związku z tym, że w dniu 7 marca 2025 r. KE otrzymała od Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) propozycję dotyczącą ustanowienia ogólnounijnego kodeksu sieciowego dotyczącego w zakresie odpowiedzi odbioru (DR NC). Konsultacje będą trwać do 12 września 2025 r.
Zatwierdzenie Karty aktualizacji nr 2/CW-2/CK-2/CB-2/2024
W dniu 11 lipca 2025 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (Prezes URE), decyzją nr RR.WRE.4320.5.2024.Ł, częściowo zatwierdził zmiany Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesyłowej (IRiESP) Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A., określone w Karcie aktualizacji nr 2/CW-2/ CK-2/CB-2/2024.
Wprowadzone zmiany i uzupełnienia obejmują w szczególności:
- zasady przyłączenia do sieci przesyłowej – od wniosku, przez warunki i umowę o przyłączenie, po regulacje dotyczące linii bezpośredniej;
- wymagania techniczne dla infrastruktury pomocniczej;
- planowanie rozwoju sieci;
- agregację i odpowiedź strony popytowej;
- wydzielonego odbiorcę (odbiorcy, który nie jest przyłączony do sieci elektroenergetycznej lub jest przyłączony do sieci elektroenergetycznej w sposób uniemożliwiający wprowadzanie energii elektrycznej wytworzonej w wydzielonej jednostce wytwórczej do tej sieci, lub spełnia warunki, wymagania techniczne i obowiązki podmiotu posiadającego tytuł prawny do linii bezpośredniej) oraz wydzielonej MWE (jednostki wytwórczej, z której cała wytworzona energia elektryczna jest objęta bezpośrednim dostarczaniem energii elektrycznej do wydzielonego odbiorcy);
- usługi systemowe niezwiązane z utrzymaniem częstotliwości, usługi elastyczności oraz katalogu usług świadczonych na rzecz OSP;
- zasady udostępniania zdolności przesyłowych na połączeniu synchronicznym łączącym Krajowy System Elektroenergetyczny z systemem elektroenergetycznym Ukrainy.
Zmiany IRiESP w części objętej zatwierdzeniem weszły w życie 28 lipca 2025 r., z wyjątkiem punktu 11.4.1 rozdziału 11, który wszedł w życie wcześniej – 15 lipca 2025 r.
Nowe wytyczne Komisji Europejskiej
Komisja Europejska opublikowała w dniu 2 lipca 2025 r. wytyczne, które wyznaczają kierunek działań w zakresie odnawialnych źródeł energii (OZE), rozbudowy sieci i magazynów energii oraz reformy taryf sieciowych (C(2025) 4024 final).
Celem dokumentu jest określenie wytycznych wspierających przyspieszenie transformacji energetycznej poprzez:
- zwiększenie skali wykorzystania innowacyjnych odnawialnych źródeł energii;
- wyznaczenie obszarów przeznaczonych na infrastrukturę sieciową i magazynową niezbędną do integracji wysokiego udziału odnawialnych źródeł energii stanowiących istotną część RED III;
- przeprojektowanie taryf sieciowych za energię elektryczną (tzw. opłaty przyszłościowe, z ang. future‑proof charges).
Zbiór praw konsumenta energii elektrycznej – stan na 1 lipca 2025 r.
W dniu 22 lipca 2025 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki opublikował zaktualizowaną wersję „Zbioru praw konsumenta energii elektrycznej” (zgodnie ze stanem na dzień 1 lipca 2025 r.). Dokument kompleksowo omawia zarówno uprawnienia odbiorców, jak i zasady działania rynku, w tym procesy sprzedaży i dostarczania energii. Przedstawiono w nim m.in. kluczowe postanowienia umów sprzedaży i dystrybucji, szczegółowo omówiono zagadnienia sprzedaży rezerwowej, a także opisano reguły rozliczeń, korekt wystawionych faktur oraz procedury rozpatrywania reklamacji. Kopie zbioru praw konsumenta powinny być dostarczane odbiorcom przez sprzedawców energii elektrycznej i paliw gazowych, którzy mają obowiązek zapewnić publiczny dostęp do zbioru.
Zaktualizowane wytyczne dla OSDn
W dniu 23 lipca 2025 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki opublikował zaktualizowane wytyczne dotyczące małych operatorów sieci dystrybucyjnej (tzw. OSDn), obsługujących mniej niż 100 tys. odbiorców. Celem wytycznych jest ujednolicenie podejścia do opracowywania planów rozwoju OSDn. Jednocześnie zgodnie z wytycznymi Prezesa URE, projekt planu rozwoju lub projekt aktualizacji planu rozwoju należy przedłożyć do Prezesa URE, celem uzgodnienia, do dnia 30 kwietnia danego roku, natomiast sprawozdanie z realizacji planu rozwoju w formie odrębnego dokumentu, do dnia 30 kwietnia każdego roku, za rok poprzedni. W 2026 r. wszystkie przedsiębiorstwa zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej, których uzgodnione plany rozwoju obejmowały lata 2022–2026 mają obowiązek sporządzić i przedłożyć Prezesowi URE do uzgodnienia nowy projekt planu rozwoju opracowany na lata 2027-2032. Z kolei aktualizację planu rozwoju mają obowiązek przedłożyć przedsiębiorstwa, których uzgodnione plany rozwoju obejmowały lata 2023-2027, 2023-2028 i 2025-2030
(zob. więcej BIULETYN BRANŻOWY URE, Nr 181 (4711) 23 lipca 2025 r.)
Budowa odcinka sieci gazowej jako inwestycji celu publicznego
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 marca 2025 r. (sygn. II OSK 1941/22) rozważył problem dotyczący kwalifikacji budowy odcinka sieci gazowej jako inwestycji celu publicznego. Istota problemu sprowadzała się do kwestii znaczenia lokalnego (gminnego) wskazanej inwestycji tj. gazociągu średniego ciśnienia wraz z przyłączem. Rozważania te mogą być wykorzystane również przy elektroenergetycznych inwestycjach sieciowych.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że „Nie zawsze bowiem jest tak, że sieć gazowa średniego napięcia jest realizowana w gminie w ramach jednego zadania inwestycyjnego. Istotne jest znaczenie inwestycji w ujęciu lokalnym, czyli z punktu widzenia zaspokojenia potrzeb i interesów społeczności lokalnej tworzącej gminną wspólnotę samorządową. (…) Tym samym realizowanie sieci gazowej nawet na takim odcinku jak ten w niniejszej sprawie i to z istniejącej już sieci gazowej jest działaniem o znaczeniu lokalnym (gminnym). Okoliczność, że dostarczanie gazu należy, jak to już zostało wyżej wskazane, do zadań własnych gminy ma wpływ na ocenę znaczenia określonej we wniosku inwestycji jako inwestycji celu publicznego, ponieważ pozwala na uświadomienie sobie jakie są priorytety w zaspokajaniu potrzeb społeczności lokalnej. Planowana inwestycja niezależnie od tego ilu nieruchomościom umożliwi podłączenie do sieci gazowej należy do spraw najpowszechniej spotykanych, służących zaspakajaniu bieżących potrzeb ludności i niezbędnych dla funkcjonowania wspólnoty samorządowej. Jeżeli zatem planowana inwestycja ma na celu dostarczenie odbiorcom na terytorium gminy gazu, co mieści się w zadaniach własnych gminy, to okoliczność, że inwestycja ta w swym przebiegu obejmie wycinek terytorium gminy, a nie wszystkie lub większość położonych na jej terytorium nieruchomości, nie może stać na przeszkodzie uznania tej inwestycji za inwestycję celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 5 upzp.”
