W ostatnich latach polskie ulice i ścieżki rowerowe zalała fala nowych środków transportu – hulajnogi i rowery elektryczne. Ich rosnąca popularność, napędzana wygodą, ekologią i szybkością, wymusiła na prawodawcy podjęcie działań regulujących ich użycie. Polska ustawa Prawo o ruchu drogowym, nowelizowana kilkakrotnie w odpowiedzi na te zmiany, precyzyjnie określa zasady poruszania się tymi pojazdami.
Hulajnoga elektryczna – definicja i zasady użytkowania
Zgodnie z polskim prawem, hulajnoga elektryczna to „pojazd napędzany elektrycznie, dwuosiowy, z kierownicą, bez siedzenia i pedałów, konstrukcyjnie przeznaczony do poruszania się wyłącznie przez kierującego znajdującego się na tym pojeździe”. Ta definicja wyraźnie odróżnia ją od roweru czy motoroweru.
Kluczowe regulacje dotyczące hulajnóg elektrycznych to:
Miejsce poruszania się: Kierujący hulajnogą elektryczną jest zobowiązany do korzystania z drogi dla rowerów lub pasa ruchu dla rowerów, jeśli są dostępne. W przypadku ich braku, może poruszać się po jezdni, pod warunkiem, że obowiązuje na niej ograniczenie prędkości do 30 km/h. Jeśli nie ma drogi dla rowerów ani pasa ruchu dla rowerów, a dopuszczalna prędkość na jezdni jest wyższa niż 30 km/h, kierujący hulajnogą elektryczną może wyjątkowo korzystać z chodnika, ale musi zachować szczególną ostrożność, jechać z prędkością zbliżoną do prędkości pieszego (maksymalnie 6 km/h) i ustępować pierwszeństwa pieszym.
Prędkość: Maksymalna prędkość hulajnogi elektrycznej to 20 km/h. Na chodniku, jak wspomniano, prędkość musi być zbliżona do prędkości pieszego.
Wiek: Do kierowania hulajnogą elektryczną przez osoby w wieku od 10 do 18 lat wymagana jest karta rowerowa lub prawo jazdy kategorii AM, A1, B1 lub T. Osoby pełnoletnie nie potrzebują żadnych uprawnień. Dzieci poniżej 10 roku życia mogą poruszać się hulajnogą elektryczną wyłącznie pod opieką osoby dorosłej w strefie zamieszkania.
Dodatkowe wymogi: Obowiązkowe jest posiadanie sprawnego oświetlenia (przednie i tylne), dzwonka oraz elementów odblaskowych. Jazda bez trzymania co najmniej jednej ręki na kierownicy oraz jazda w parach (dwie osoby na jednej hulajnodze) są zabronione. Nie wolno również przewozić innych osób, zwierząt ani ładunku.
Rower elektryczny – definicja i zasady użytkowania:
Rower elektryczny, w świetle polskiego prawa, jest traktowany jak zwykły rower, z kilkoma kluczowymi zastrzeżeniami. Definiowany jest jako „pojazd o szerokości nieprzekraczającej 0,9 m, poruszany siłą mięśni osoby jadącej tym pojazdem, wyposażony w silnik elektryczny zasilany prądem o napięciu nie większym niż 48 V o znamionowej mocy ciągłej nie większej niż 250 W, którego moc wyjściowa zmniejsza się stopniowo i ostatecznie zanika po przekroczeniu prędkości 25 km/h”.
Główne zasady dla rowerów elektrycznych:
Miejsce poruszania się: Obowiązują te same zasady co dla rowerów tradycyjnych – przede wszystkim droga dla rowerów. W przypadku jej braku można poruszać się po jezdni. Korzystanie z chodnika jest dopuszczalne w określonych przypadkach (np. gdy brak jest drogi dla rowerów, a dopuszczalna prędkość na jezdni przekracza 50 km/h, lub gdy warunki pogodowe zagrażają bezpieczeństwu rowerzysty na jezdni), z zachowaniem ostrożności i ustępowaniem pierwszeństwa pieszym.
Prędkość: Wspomaganie elektryczne musi wyłączać się po przekroczeniu 25 km/h. Rower elektryczny nie jest pojazdem silnikowym w rozumieniu przepisów, o ile spełnia powyższe kryteria dotyczące mocy i prędkości.
Wiek i uprawnienia: Podobnie jak w przypadku rowerów tradycyjnych, osoby pełnoletnie nie potrzebują żadnych uprawnień. Dla osób w wieku od 10 do 18 lat wymagana jest karta rowerowa lub prawo jazdy.
Dodatkowe wymogi: Obowiązkowe jest oświetlenie, dzwonek i odblaski. Kask nie jest obowiązkowy, ale zalecany.
Kary i odpowiedzialność
Naruszenie przepisów dotyczących hulajnóg i rowerów elektrycznych może skutkować mandatami karnymi. Przykładowo, jazda hulajnogą elektryczną po chodniku z prędkością przekraczającą 6 km/h lub bez zachowania ostrożności może wiązać się z grzywną. Brak wymaganego oświetlenia, dzwonka czy innych elementów wyposażenia również jest podstawą do nałożenia mandatu. Ponadto, w przypadku spowodowania kolizji lub wypadku, kierujący ponosi odpowiedzialność cywilną i karną, jak każdy inny uczestnik ruchu drogowego.
Przyszłość regulacji
Dynamiczny rozwój technologii i rosnąca popularność mikromobilności mogą prowadzić do dalszych zmian w prawie. Warto śledzić komunikaty Ministerstwa Infrastruktury i innych organów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo ruchu drogowego, aby być na bieżąco z ewentualnymi nowelizacjami przepisów.
Podsumowanie
Hulajnogi i rowery elektryczne to niewątpliwie wygodne i ekologiczne środki transportu, które na stałe wpisały się w krajobraz polskich miast. Kluczem do ich bezpiecznego i bezkonfliktowego użytkowania jest jednak odpowiedzialność i znajomość obowiązujących przepisów. Przestrzeganie zasad ruchu drogowego, w tym dotyczących miejsca i prędkości poruszania się, a także posiadanie odpowiedniego wyposażenia, to podstawa dla każdego użytkownika tych nowoczesnych pojazdów. Pamiętajmy, że wspólna przestrzeń drogowa wymaga wzajemnego szacunku i przestrzegania reguł, by każdy mógł czuć się na niej bezpiecznie.
Kasper Teszner, Biuro PTPiREE
