PARAGRAF W SIECI

Zmiana wielkości udziału ilościowego energii elektrycznej z OZE
W dniu 31 sierpnia 2025 r. weszło w życie Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 29 sierpnia 2025 r. wprowadzające nowy poziom udziału energii elektrycznej z odnawialnych źródeł, potwierdzonych świadectwami pochodzenia (zielone i błękitne certyfikaty) — obowiązujący dla okresu 2026–2028:

• Zielone certyfikaty (art. 59 pkt 1 ustawy OZE): 9 % w każdym z trzech lat – 2026, 2027 i 2028.
• Błękitne certyfikaty (art. 59 pkt 2 ustawy OZE): stały poziom 0,5 % przez cały okres 2026 –2028.

Rynek mocy – parametry aukcji głównej, aukcji dodatkowych oraz aukcji wstępnych
6 sierpnia 2025 r. weszło w życie Roz-porządzenie Ministra Energii z dnia 1 sierpnia 2025 r. w sprawie parametrów aukcji głównej dla roku dostaw 2030 oraz parametrów aukcji dodatkowych dla roku dostaw 2027, a także parametrów aukcji wstępnych do tych aukcji.

Zmiany dotyczące sprzedawcy rezerwowego, sprzedawcy z urzędu oraz sprzedawcy zobowiązanego
W dniu 18 września 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw, która wprowadza przepisy regulujące przejmowanie obowiązków sprzedawcy rezerwowego, sprzedawcy z urzędu oraz sprzedawcy zobowiązanego w przypadku dokonywania podziału spółek trybie art. 529 § 1 Kodeksu spółek handlowych. W razie takiego podziału obowiązki te z mocy prawa przejmuje spółka nabywająca na podstawie planu podziału prawa i obowiązki spółki dzielonej w zakresie realizacji przez spółkę dzieloną obowiązków sprzedawcy rezerwowego energii elektrycznej, sprzedawcy z urzędu lub sprzedawcy zobowiązanego.

Zawetowane ustawy
Prezydent skorzystał z prawa weta wobec części ustaw energetycznych omawianych w naszych wcześniejszych wydaniach.
W sierpniu 2025 r. nie zostały podpisane:

• Ustawa o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw;
• Ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu dokonania deregulacji w zakresie energetyki.
• Ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 roku o zmianie ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym oraz niektórych innych ustaw (tzw. ustawa o zapasach).

Aby Sejm mógł odrzucić weto, wymagana jest kwalifikowana większość 3/5 głosów przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Alternatywnie, projektodawcy mogą złożyć nowe projekty ustaw.

Część rozwiązań – m.in. dotyczących ceny maksymalnej – została już uwzględniona w nowym projekcie z dnia 29 sierpnia 2025 r. Ponadto, we wrześniu na stronie Rządowego Procesu Legislacyjnego opublikowano kolejny projekt ustawy o zapasach.

Cena maksymalna energii elektrycznej
W dniu 12 września br. Sejm uchwalił ustawę o bonie ciepłowniczym oraz o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia wysokości cen energii elektrycznej. Ustawa ta obejmuje również regulacje dotyczące ceny maksymalnej energii elektrycznej. W uzasadnieniu projektu tej ustawy wskazano, że „obniżenie cen energii elektrycznej w zmienionych taryfach dla energii elektrycznej sprzedawców z urzędu może być niewystarczające, aby zapewnić pełne poczucie bezpieczeństwa energetycznego gospodarstw domowych. Z tego powodu zasadnym jest kontynuowanie działań osłonowych w IV kw. 2025 r. dla tej grupy odbiorców, biorąc pod uwagę konieczność dostosowania funkcjonujących mechanizmów wsparcia do aktualnej sytuacji rynkowej. W konsekwencji zasadnym jest przedłużenie mechanizmu ceny maksymalnej energii elektrycznej dla gospodarstw domowych do końca 2025 r.”

W efekcie regulacja przewiduje:

• przedłużenie stosowania ceny maksymalnej za energię elektryczną dla gospodarstw domowych na poziomie 500 zł/MWh (niższym niż ceny wynikające ze zmienionych taryf zatwierdzonych przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki);
• dostosowanie przepisów o systemie rekompensat dla przedsiębiorstw energetycznych za stosowanie ceny maksymalnej wobec gospodarstw domowych w IV kw. 2025 r.

Bezpieczne i zrównoważone dostawy surowców krytycznych
Niektóre surowce uznane za krytyczne lub strategiczne stanowią podstawę technologii potrzebnych operatorom systemów dystrybucyjnych (OSD) — np. transformatorów, kabli i linii elektroenergetycznych. Ich niedobory lub wzrost cen podnoszą koszty inwestycji i modernizacji sieci, co bezpośrednio wpływa na OSD. Choć OSD nie wydobywają ani nie przetwarzają surowców, są kluczowymi odbiorcami technologii zależnych od ich dostępności.

CRMA — rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1252 z 11 kwietnia 2024 r. — ma usprawnić funkcjonowanie rynku wewnętrznego, tworząc ramy zapewniające bezpieczne, odporne i zrównoważone dostawy surowców krytycznych. Cel ten realizuje poprzez wspieranie zrównoważoności, efektywności oraz gospodarki o obiegu zamkniętym w całym łańcuchu wartości. W szczególności CRMA przewiduje:

• zmniejszanie ryzyka zakłóceń dostaw (m.in. identyfikację i wsparcie projektów strategicznych ograniczających zależność i dywersyfikujących import, a także działania na rzecz postępu technologicznego i lepszego gospodarowania zasobami);
• wzmocnienie zdolności UE do monitorowania i ograniczania ryzyk w dostawach surowców krytycznych;
• zapewnienie swobodnego przepływu surowców krytycznych i produktów je zawierających na rynku UE przy wysokim poziomie ochrony środowiska, m.in. poprzez rozwój obiegu zamkniętego.

Wykazy surowców krytycznych i strategicznych zostały określone w załącznikach I i II do CRMA.

W dniu 5 września 2025 r. opublikowano projekt ustawy o zapewnieniu gospodarce krajowej dostępu do surowców (UC83), wspierający bezpośrednie stosowanie CRMA. Projekt ten obejmuje:

• ustalenie zasad kształtowania polityki surowcowej państwa oraz towarzyszących jej instytucji realizujących przedmiotową politykę;
• utworzenie listy nowych oraz istniejących projektów dotyczących surowców krytycznych;
• zadania organów administracji w realizacji obowiązków wynikających z CRMA (m.in. opiniowanie wniosków o uznanie projektów za strategiczne, przygotowanych przez ministra właściwego ds. środowiska do akceptacji Rady Ministrów czy wprowadzenie szybszej ścieżki wydawania pozwoleń dla projektów strategicznych, np. poprzez propozycję skrócenia terminu na zajęcie stanowiska przez współdziałające organy administracji z 14 do 7 dni);
• utworzenie pojedynczego punktu kontaktowego w zakresie wydobycia złóż kopalin, przeróbki oraz recyklingu surowców krytycznych w ministerstwie obsługującym ministra właściwego ds. środowiska;
• monitorowanie ryzyk w łańcuchach dostaw oraz utworzenie Krajowego Rejestru Przedsiębiorstw w Strategicznych Łańcuchach Wartości oraz Centrum Analiz Surowcowych;
• określenie sankcji oraz wprowadzenie jednego rodzaju sankcji — administracyjnej kary pieniężnej w wysokości od 5 000 zł do 500 000 zł.

Projekt ma zostać przyjęty w IV kwartale 2025 r.

Wzmocnienie przejrzystości na rynku energii elektrycznej
W Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano założenia Projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne (UD284). Celem projektu jest m.in. zwiększenie przejrzystości i płynności rynku energii elektrycznej poprzez przywrócenie obowiązku sprzedaży części wytworzonej energii na giełdzie (tzw. obligo giełdowe). Projektodawcy proponują, aby wytwórcy energii elektrycznej sprzedawali co najmniej 55% wytworzonej energii za pośrednictwem Towarowej Giełdy Energii lub platform prowadzonych przez nominowanych operatorów rynku energii (NEMO).

Z obowiązku sprzedaży energii na zorganizowanym rynku wyłączone będą następujące kategorie energii elektrycznej:

• dostarczanej do odbiorcy końcowego za pomocą linii bezpośredniej;
• wytworzonej z OZE w jednostce wytwórczej o łącznej mocy poniżej 10 MW;
• wytworzonej w jednostce wytwórczej o łącznej mocy nie wyższej niż 50 MW innej niż w punkcie powyżej;
• wytworzonej w kogeneracji ze średnioroczną sprawnością przemiany wyższą niż 52,5%;
• zużywanej na potrzeby własne;
• niezbędnej do wykonywania przez operatorów systemów elektroenergetycznych ich ustawowych zadań;
• wytworzonej w jednostce wytwórczej, przyłączonej bezpośrednio do urządzeń lub instalacji odbiorcy końcowego, zużywającego tę energię elektryczną, lub sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej, której operatorem wyznaczony został ten odbiorca końcowy;
• wytworzonej i dostarczonej w ramach zawartej umowy na sprzedaż energii elektrycznej z OZE z odbiorcą końcowym, zgłoszonej do rejestru URE, z wyłączeniem transakcji wewnątrzgrupowych.

Powyższy projekt obejmuje także założenia przywrócenia obligo giełdowego dla gazu ziemnego.

Ochrona sądowa uprawnień związanych z jakością powietrza
W dniu 28 sierpnia 2025 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji został opublikowany projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska (UC112).

Zmiana jest konsekwencją postępowania naruszeniowego nr 2020/2105 (uzasadniona opinia z dnia 29 listopada 2022 r.), w którym Komisja Europejska zarzuciła Polsce brak skutecznej ochrony sądowej uprawnień wynikających z dyrektywy 2008/50/WE z 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy.

Prawo Unii Europejskiej wymaga bowiem zapewnienia ochrony sądowej praw wywodzonych przez jednostki z przepisów tej dyrektywy, nawet jeśli sama dyrektywa nie przewiduje wprost obowiązku ustanowienia przez państwa członkowskie środków odwoławczych dla zainteresowanej społeczności.

Proponowana zmiana obejmuje wprowadzenie przepisu wprost umożliwiającego wnoszenie skarg do sądów administracyjnych w odniesieniu do programów ochrony powietrza, ich aktualizacji oraz planów działań krótkoterminowych.

Skargę na uchwałę w sprawie programu ochrony powietrza i uchwałę w sprawie aktualizacji programu ochrony powietrza oraz uchwałę w sprawie planu działań krótkoterminowych będzie mogła wnieść:

• osoba fizyczna, posiadająca miejsce zamieszkania na obszarze objętym programem ochrony powietrza, jego aktualizacją lub planem działań krótkoterminowych;
• ƒ jednostka organizacyjna, prowadząca działalność gospodarczą na obszarze objętym programem ochrony powietrza, jego aktualizacją lub planem działań krótkoterminowych;
• ƒ organizacja ekologiczna, powołująca się na swoje cele statutowe, prowadząca działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony zdrowia ludzkiego przez co najmniej 12 miesięcy przed dniem ogłoszenia uchwały.

Skargę będzie można wnieść w terminie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia ww. uchwał.

Planowane jest także wprowadzenie przepisu przejściowego, określającego minimalny zakres oraz termin obowiązywania aktualizowanych programów ochrony powietrza, co pozwoli na zapewnienie ciągłości realizowanych dotychczas – na obszarze stref, w których występują przekroczenia poziomów dopuszczalnych i poziomów docelowych niektórych substancji w powietrzu – działań naprawczych mających na celu poprawę jakości powietrza, do czasu wejścia w życie nowych programów, zgodnych z Dyrektywą (UE) 2024/2881.

Projekty aktów wykonawczych do REMIT
Rozporządzenie (UE) nr 1227/2011 w sprawie integralności i przejrzystości hurtowego rynku energii („REMIT”) nakłada na uczestników rynku obowiązek przekazywania danych do Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER).

Do 15 września 2025 r. Komisja Europejska prowadziła konsultacje publiczne dotyczące projektów dwóch aktów prawnych wdrażających nowelizację REMIT z 2024 r.:

• Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) w sprawie przekazywania danych, wdrażającego art. 7c ust. 2, art. 8 ust. 1a, art. 8 ust. 2 i art. 8 ust. 6 rozporządzenia REMIT;
• Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) uzupełniającego rozporządzenie REMIT w odniesieniu do szczegółowych zasad udzielania zezwoleń i nadzoru nad platformami publikacji informacji wewnętrznych oraz zarejestrowanymi mechanizmami sprawozdawczymi przez ACER.

Celem obu aktów jest zwiększenie przejrzystości rynków hurtowych energii, usprawnienie nadzoru i wykrywania nadużyć, ograniczenie obciążeń administracyjnych przy zapewnieniu ACER pełnych, wiarygodnych danych oraz dostosowanie przepisów do nowych realiów rynku (w tym rosnącej roli wodoru i magazynowania energii).

Plan działania UE na rzecz elektryfikacji
Komisja Europejska zaprasza do zgłaszania uwag do Planu działania UE na rzecz elektryfikacji – w kierunku czystego, konkurencyjnego i zintegrowanego systemu energetycznego. Plan działania UE na rzecz elektryfikacji – w oparciu o Plan działania na rzecz przystępnej cenowo energii (ang. Action Plan for Affordable Energy: Unlocking the true value of our Energy Union to secure affordable, efficient and clean energy for all Europeans) i powiązane inicjatywy – ma na celu określenie kluczowych środków służących poprawie warunków ramowych promowania elektryfikacji, w szczególności poprzez poprawę stosunku cen energii elektrycznej do paliw kopalnych na poziomie detalicznym. Instrumenty, które można uruchomić, obejmują opodatkowanie energii, przegląd taryf sieciowych lub wyłączenie opłat nieenergetycznych z rachunków za energię elektryczną. Konsultacje publiczne będą trwać do 20 listopada 2025 r. Przyjęcie Planu działania UE na rzecz elektryfikacji zaplanowano na pierwszy kwartał 2026 r.

Strategiczny plan działania na rzecz cyfryzacji i sztucznej inteligencji w sektorze energetycznym
Komisja Europejska zaprasza również do zgłaszania uwag do Strategicznego planu działania na rzecz cyfryzacji i sztucznej inteligencji w sektorze energetycznym.
Celem planu jest:

• przyspieszenie wdrażania rozwiązań cyfrowych i rozwiązań AI w systemie energetycznym;
• wspieranie prac badawczych, innowacji i koordynacji w celu przygotowania systemu energetycznego przyszłości;
• zrównoważona integracja zapotrzebowania centrów danych na energię elektryczną w ramach systemu energetycznego;
• zwiększenie przejrzystości i nadzoru nad ryzykiem, oraz
• ustanowienie ram koordynacji i zarządzania.

Konsultacje publiczne będą trwać do 5 listopada 2025 r. Przyjęcie Strategicznego planu działania na rzecz cyfryzacji i sztucznej inteligencji w sektorze energetyczny zaplanowano na pierwszy kwartał 2026 r.

Nowe wytyczne OSP
Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. (OSP) opublikowały na swojej stronie internetowej nowe wytyczne dotyczące zmiany sposobu rozpatrywania wniosków o określenie warunków przyłączenia do sieci. Wytyczne te obowiązują od 1 sierpnia 2025 r. i wprowadzają usprawnienia w dotychczasowych praktykach związanych z analizą wniosków oraz wydawaniem warunków przyłączenia do sieci przesyłowej. OSP również zapowiedziało, że we współpracy z Pełnomocnikiem ds. Strategicznej Infrastruktury Energetycznej oraz Ministerstwem Energii, prowadzą prace nad kompleksową reformą procesu przyłączeniowego. Szczegóły w tej sprawie zostaną przedstawione jesienią 2025 r.

Przegląd orzecznictwa
Postanowieniem z dnia 16 lipca 2025 r. (sygn. akt. I CSK 3934/24) Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną, podkreślając linię orzeczniczą dotyczącą przesłanek zasiedzenia służebności: „konieczność dokonywania oceny w świetle okoliczności sprawy, czy urządzenie, którego eksploatacja miała doprowadzić do zasiedzenia służebności miało charakter trwały i widoczny dla właściciela i w każdym powoływał się na takie możliwe do zaobserwowania dane o terenie, które albo skłaniały właściciela do zapoznania się z mapami obrazującymi przebieg urządzenia, albo powinny sprawić, że właściciel się z nimi zapozna. Trzeba bowiem pamiętać, że kierunek wykładni przepisów o nabyciu praw przez zasiedzenie musi uwzględniać także konstytucyjne standardy ochrony własności, a te wykluczają wykładnię wątpliwości, jakie mogą pojawić się w związku z wykładnią pojęć użytych w art. 292 k.c. na niekorzyść właściciela”.

Jednocześnie postanowieniem z dnia 11 marca 2025 r. (sygn. akt. II CSKP 294/23) Sąd Najwyższy wskazał zakres typowych czynności w ramach służebności przesyłu, akcentując odrębne tryby dla sytuacji ekstremalnych: „W ramach wykonywania uprawnień przez przedsiębiorcę wynikających z ustanowionej służebności przesyłu chodzi o czynności wykonywane w typowych, a nie ekstremalnych warunkach. Te ostatnie mogą nie wystąpić, a w razie ich jednostkowego wystąpienia i konieczności dokonania czynności wykraczających poza zakres już ustanowionej służebności przesyłu, możliwe jest zastosowanie art. 124 ust. 6 w zw. z ust. 1, ust. 4 i 5 oraz art. 124b ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 1145), według których właściciel nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z przebudową, konserwacją oraz usuwaniem awarii, m.in. urządzeń służących do przesyłu gazu, który to obowiązek (wynikający z decyzji administracyjnej) podlega egzekucji administracyjnej. Na przedsiębiorcy ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, przy czym za udostępnienie nieruchomości i szkody powstałe na skutek powyższych czynności przysługuje odszkodowanie”.

Rubrykę, poświęconą zagadnieniom prawnym w energetyce, redagują:
r. pr. Przemysław Kałek oraz apl. radc. Olga Ostrowska z Kancelarii Radzikowski, Szubielska i Wspólnicy sp.j.