Po pierwszej edycji programu GridUp!
(PGE Dystrybucja)
PGE Dystrybucja opracowała program „GridUp!”, którego celem jest stworzenie przestrzeni do prezentacji innowacyjnych technologii i rozwiązań startupów oraz firm technologicznych, które mogą znaleźć zastosowanie w działalności PGE Dystrybucja oraz w przyszłości polskiej energetyki. Program ma na celu podjęcie współpracy i pilotażowe wdrożenie wybranych projektów w ramach działania spółki. PGE Dystrybucja poszukiwała nowatorskich rozwiązań w sześciu dziedzinach:
- Digitalizacja i automatyzacja sieci dystrybucyjnych, w tym cyberbezpieczeństwo;
- Integracja OZE, magazynów energii i stabilizacja pracy sieci;
- Zarządzanie popytem i nowoczesne modele współpracy z klientem;
- Inteligentne systemy pomiarowe i predykcja awarii;
- Nowe modele biznesowe w energetyce (5G, LTE450, usługi elastyczności);
- Technologie wspierające efektywność energetyczną i GOZ.
Wśród 26 firm, które zgłosiły swoje pomysły w ramach programu, zespół ekspertów PGE Dystrybucja wybrał 12 rozwiązań najlepszych pod kątem innowacyjności oraz przyszłego rozwoju sieci elektroenergetycznej. Zwieńczeniem programu było spotkanie, które odbyło się 1 lipca na Stadionie Narodowym PGE w Warszawie. Przedstawiciele firm wybranych przez zespół ekspertów z PGE Dystrybucja zaprezentowali swoje rozwiązania. Najwięcej nowatorskich pomysłów zostało zgłoszonych w zakresie digitalizacji i automatyzacji sieci dystrybucyjnych oraz cyberbezpieczeństwa. W odpowiedzi na zainteresowanie programem „GridUp!” spółka deklaruje kolejne jego edycje. Poszukiwanie i wdrażanie innowacyjnych pomysłów na usprawnienie pracy sieci elektroenergetycznych stanowi ważny element podnoszenia jakości usług świadczonych przez PGE Dystrybucja.
Cyfrowy bliźniak sieci
(Energa-Operator)
Energa-Operator tworzy cyfrowy model swojej sieci. Cyfrowy bliźniak, czyli Digital Twin wykorzystujący mechanizmy AI, ma m.in. pomóc w sterowaniu dynamicznym systemem dystrybucyjnym, w którym coraz większą rolę odgrywają OZE. Rozwiązanie ułatwi także elastyczne i efektywne zarządzanie majątkiem sieciowym, stanowiąc ważne wsparcie w transformacji energetycznej.
Przygotowywany przez Energa-Operator cyfrowy bliźniak sieci będzie wirtualną reprezentacją infrastruktury dystrybucyjnej, która już teraz obejmuje blisko 200 tys. km linii elektroenergetycznych, ponad 60 tys. stacji transformatorowych, a także przeszło 3 mln liczników zdalnych. Odwzorowane zostaną właściwości, stan i zachowanie poszczególnych rzeczywistych obiektów, z uwzględnieniem ich otoczenia i wzajemnego oddziaływania, z dokładnością sięgająca od dużych stacji i linii wysokiego napięcia, aż po pojedyncze przyłącza i liczniki.
Cyfrowy bliźniak tworzony przez spółkę ma wykorzystywać AI m.in. po to, aby coraz lepiej przewidywać i odtwarzać oddziaływania różnych zdarzeń w świecie rzeczywistym. Dla spółki to kolejny etap rozwoju, który obejmuje zaawansowane wykorzystanie danych na temat sieci, także tych zbieranych z 3 mln liczników inteligentnych. Digital Twin pozwoli m.in. na lepsze prognozowanie ilości energii produkowanej przez OZE, obciążeń sieci, zapotrzebowania na energię, ale też efektów planowanych inwestycji czy przyłączeń. Znacznie skróci się czas przygotowywania projektów, ekspertyz, wydawania decyzji i obsługi użytkowników sieci.
Budowa cyfrowego bliźniaka jest możliwa, gdyż Energa-Operator ma już solidne fundamenty: sieć spółki, także na poziomie średniego napięcia spełnia standardy sieci inteligentnej. Wdrożony został także nowoczesny system zarządzania jej ruchem typu SCADA/ADMS, który umożliwia zdalny nadzór oraz sterowanie i w znacznym stopniu odzwierciedla cyfrowo infrastrukturę dystrybucyjną.
Energa-Operator posiada również zaawansowany system informacji geograficznej oraz rozwija technologie umożliwiające monitorowanie i mapowanie stanu podziemnych sieci kablowych średniego napięcia, a także rozwiązania związane z digitalizacją sieci niskiego napięcia.
Pierwszym etapem projektu Digital Twin będzie wytyczenie mapy drogowej. Energa-Operator szacuje, że zostanie ona przygotowana w ciągu roku. Projekt wpisuje się we wspólne działania operatorów europejskich systemów dystrybucyjnych i przesyłowych podejmowane w ramach ENTSO-e (Europejskie Stowarzyszenie Operatorów Sieci Przesyłowych) i DSO EU Entity (Stowarzyszenie Europejskich Operatorów Sieci Dystrybucyjnych), mające na celu przygotowanie wirtualnego zobrazowania całej sieci elektroenergetycznej na obszarze UE.
Nowa linia kablowa Krzywa-Bolesławiec
(TAURON Dystrybucja)
Nowa linia TAURON Dystrybucji, która łączy sieci energetyczne w dwóch oddziałach firmy: Jeleniej Górze i Legnicy jest najdłuższą linią kablową wysokiego napięcia spółki. Choć długość trasowa linii kablowej to 13 km, łączna długość kabli użytych do budowy połączenia to ok. 40 km.
Do budowy linii zastosowano kabel o aluminiowej żyle roboczej o przekroju 1400 mm2 i żyle zwrotnej miedzianej 95 mm2. To jeden z największych stosowanych przekrojów tego typu kabli. Linia kablowa posiada zatopiony w niej światłowód do pomiaru temperatury, co umożliwia lepszy nadzór i szybsze reagowanie na ewentualne awarie.
Linia Krzywa-Bolesławiec przebiega przez około 90 różnych nieruchomości i ważny węzeł komunikacyjny, krzyżując się z autostradą A4 i główną trakcją kolejową relacji Wrocław-Drezno. Inwestycja zasili setki klientów biznesowych i tysiące gospodarstw domowych. Dzięki niej stacje energetyczne 110/20 kV w Chocianowie, Gromadce i Krzywej zyskały możliwość dwustronnego zasilania, co znacznie wzmocni bezpieczeństwo energetyczne tego regionu. Inwestycja przyniesie korzyści również rozwijającym się w regionie strefom ekonomicznym, zapewniając stabilne dostawy energii.
Wartość projektu to ponad 42 mln zł, z czego kwota dofinansowania inwestycji to ponad 25,5 mln zł. W kolejnych latach spółka planuje modernizację kilkudziesięciu kilometrów innych linii, a także budowę kolejnych odcinków linii kablowej. Do 2034 roku na terenie jeleniogórskiego oddziału spółka przeznaczy na inwestycje 1,7 mld zł.
Pierwsze środki z KPO
(Energa-Operator)
Energa-Operator odebrała pierwszą transzę pożyczki udzielonej w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO). Wyniosła ona 1,33 mld zł. Całość przyznanej przez Bank Gospodarstwa Krajowego kwoty to ok. 7,6 mld zł.
Środki przyznane z KPO wspierają największy w historii spółki program modernizacji i cyfryzacji sieci energetycznej w północnej i środkowej Polsce. Ok. 60 proc. wartości pierwszej transzy środków przeznaczone zostało na refinansowanie inwestycji przeprowadzonych do czerwca bieżącego roku w przyłączenie nowych odbiorców, a 30 proc. – na rozwój i cyfryzację sieci dystrybucyjnej, dostosowujące ją do standardów smart grid.
Pozyskana w lutym br. pożyczka z KPO to wsparcie dla największego w historii Energa-Operator programu inwestycyjnego, zakładającego do 2035 roku nakłady w wysokości 40 mld zł. Pierwsza transza środków z KPO, stanowiąca ponad 17 proc. całej puli przyznanej spółce, została przeznaczona na refinansowanie inwestycji przeprowadzonych do końca czerwca 2025 roku. Cele programu inwestycyjnego Energa-Operator to m.in. budowa ponad 11 tys. km nowych linii dystrybucyjnych i modernizacja prawie 10 tys. km linii już istniejących. Pozwoli to na przyłączenie do sieci Energa-Operator ok. 350 tys. nowych odbiorców oraz 9 GW nowych źródeł odnawialnych (w tym od 300 do 500 tys. prosumentów). Program inwestycyjny powoli też na przyłączenie do sieci 1,6 tys. ogólnodostępnych stacji ładowania pojazdów, w tym przy trasach A1 i S7.
Owocem planów inwestycyjnych spółki będzie również ok. tysiąca zaawansowanych technologicznie transformatorów i elementów sterowania poziomami napięcia. Cyfryzacja sieci poprawi jej zdolność do dystrybucji energii ze źródeł odnawialnych, a także pozwoli m.in. na rozbudowę ciepłownictwa opartego o energię elektryczną.
Nowoczesna stacja elektroenergetyczna w Borku Wielkopolskim
(Enea Operator)
Infrastruktura Enei Operator powiększyła się o nową stację 110/15 kV w Borku Wlkp., która wyposażona została w nowoczesną infrastrukturę rozdzielczą i transformatorową. Inwestycja objęła także budowę ponad 14 km linii kablowo-napowietrznej wysokiego napięcia 110 kV relacji Gostyń – Borek Wlkp. oraz ponad 7 km nowych linii średniego napięcia 15 kV, które połączyły stację z pięcioma miejscowościami: Strumiany, Trzecianów, Karolew, Borek Wlkp. i Jeżewo.
Dzięki tej rozbudowie znacząco poprawiły się parametry napięciowe, zwiększył się potencjał przyłączeniowy, a sieć stała się bardziej odporna na zakłócenia i awarie. Inwestycja ta wesprze również rozwój odnawialnych źródeł energii oraz otworzy nowe możliwości dla lokalnych przedsiębiorców i regionu. To również krok w kierunku rozwoju sieci inteligentnych (smart grid), umożliwiających efektywniejsze zarządzanie energią i większą integrację rozproszonych źródeł odnawialnych.
Budowa stacji w Borku Wlkp. to element szerszej strategii inwestycyjnej. Od początku 2023 roku Enea Operator zrealizowała inwestycje o łącznej wartości ponad 135 mln zł na terenie powiatów: gostyńskiego, śremskiego i średzkiego. Projekty te bezpośrednio przekładają się na większą stabilność sieci, wzrost atrakcyjności regionu dla inwestorów i przyspieszenie transformacji energetycznej.
Całkowita wartość projektu wyniosła niemal 31 mln zł, z czego ponad 22 mln zł stanowi dofinansowanie unijne. Inwestycja została współfinansowana ze środkówUnii Europejskiej w ramach Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027.
Nowe taryfy – Eco, Active i Pewna
(Enea Operator)
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki zatwierdził nowe taryfy Enei Operator: „Active”, „Eco” oraz „Pewna”. Nowe produkty taryfowe łączą korzyści dla odbiorców z potrzebami systemu energetycznego. Sprzyjają wykorzystaniu zielonej energii i odciążają sieć w godzinach szczytu. To odpowiedź Enei Operator na wyzwania współczesnej energetyki, integrację odnawialnych źródeł energii, wzrost elastyczności systemu oraz oczekiwania odbiorców wobec prostych i przejrzystych rozliczeń za usługi dystrybucyjne.
Nowe produkty taryfowe zostaną zaoferowane odbiorcom ze wszystkich grup taryfowych, niezależnie od poziomu napięcia. Taryfa „Eco” jest dedykowana odbiorcom, którzy chcą korzystać z energii w sposób ekologiczny i przewidywalny. To przejrzyste, dwustrefowe rozwiązanie z podziałem na okres letni i zimowy, które promuje wykorzystanie energii pochodzącej z odnawialnych źródeł wytwórczych. To także wsparcie dla użytkowników ogrzewania akumulacyjnego i innych proekologicznych urządzeń. Taryfa „Active” przeznaczona jest dla odbiorców, którzy chcą bardziej aktywnie reagować na zmieniające się warunki rynkowe i stan systemu elektroenergetycznego. Każdy dzień w miesiącu został podzielony na trzy strefy czasowe: zalecanego poboru, czyli takie godziny, w których energii z OZE jest najwięcej w systemie, ograniczenia poboru, kiedy system jest najbardziej obciążony oraz tzw. strefę neutralną. Taryfa „Pewna” skierowana jest do klientów, którzy cenią stabilność, prostotę i stałość rachunków. Do określonego miesięcznego limitu zużycia, opłaty za dystrybucję są stałe, z minimalną zmienną stawką za kWh, a powyżej którego naliczane są standardowe stawki zmienne.
Zwiększenie konsumpcji energii w godzinach zwiększonej produkcji jest również optymalne dla sieci oraz dla środowiska, wpisując się w rosnące znaczenie OZE i elastyczności w zarządzaniu popytem.
Alians na rzecz kształcenia studentów
(Energa-Operator)
Dziesięć uczelni zawarło z Energa-Operator alians na rzecz kształcenia studentów dla energetyki przyszłości. Celem podpisanego porozumienia jest budowa kompetencji potrzebnych do uczestnictwa w transformacji energetycznej i cyfrowej, zaplecza kadrowego dla spółki i pozyskanie wysoko wykwalifikowanych pracowników. Celem porozumienia w sprawie kształcenia studentów w zakresie technicznych kompetencji przyszłości na potrzeby Energa-Operator jest przygotowanie specjalistów, którzy będą pracować m.in. w obszarach zarządzania majątkiem sieciowym, transformacji energetycznej, analizy danych, rozwoju systemów informatycznych i teleinformatycznych.
W najbliższych latach spółka potrzebować będzie z jednej strony inżynierów energetyki, ekspertów środowiskowych i finansowych, do zarządzania projektami czy technologów, z drugiej – informatyków, analityków, automatyków i wielu innych wysoko wykwalifikowanych specjalistów.
W ramach aliansu z uczelniami Energa-Operator będzie oferować praktyki i staże dla studentów i absolwentów, które umożliwią im m.in. zdobycie doświadczenia w kluczowym dla gospodarki sektorze, rozwój umiejętności technicznych i analitycznych, zdobycie kompetencji branżowych, a także zwiększą szanse na zatrudnienie po ukończeniu stażu. Najlepsi stażyści będą reprezentować spółkę w swoim środowisku akademickim w ramach Programu Ambasadorów Marki. To sześciomiesięczna inicjatywa, która umożliwi studentom rozwój kluczowych umiejętności zawodowych poprzez udział w szkoleniach i konferencjach branżowych, stałą opiekę mentorską i współpracę z ekspertami oraz budowanie marki osobistej.
Zdjęcie: Energa-Operator
Porozumienie zakłada również współpracę w zakresie tworzenia tematów i realizacji prac dyplomowych, doktorskich lub habilitacyjnych oraz opiekę merytoryczną specjalistów z Energa-Operator nad pracami
dyplomowymi studentów. Uczelnie, które przystąpiły do aliansu, zobowiązały się do unowocześniania i dostosowywania programu nauczania do potrzeb sektora energetycznego. Będą także popularyzować kierunki studiów, które zwiększają szansę absolwentów na pozyskanie stabilnego miejsca pracy i rozwoju zawodowego w branży energetycznej na terenie działania Energa-Operator. Spółka zobowiązała się z kolei do udziału w targach pracy i dniach kariery organizowanych przez uczelnie.
Sygnatariusze porozumienia to: Politechnika Gdańska, Uniwersytet Gdański, Uniwersytet WSB Merito w Gdańsku, Uniwersytet Morski w Gdyni, Politechnika Bydgoska, Politechnika Koszalińska, Uniwersytet Pomorski w Słupsku, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Uniwersytet Kaliski im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego, Politechnika Poznańska. Współpraca z uczelniami to część kompleksowego podejścia do edukacji kadr dla energetyki w ramach realizowanego przez Energa-Operator programu „Energia do Nauki. Nauka dla Energi”. Program zakłada również zaangażowanie studentów, uczniów i młodych profesjonalistów w praktyki zawodowe, mentoring oraz projekty badawcze, co ma na celu lepsze przygotowanie ich do pracy w firmie oraz identyfikację przyszłych liderów.
Inwestycja dla aglomeracji wrocławskiej
(TAURON Dystrybucja)
TAURON Dystrybucja uruchomiła nową inwestycję w podwrocławskich Siechnicach. To stacja elektroenergetyczna Czechnica o wartości ponad 54,5 mln zł. Stacja elektroenergetyczna Czechnica została przebudowana w celu przyłączenia nowego źródła wytwórczego. To bloki kogeneracyjne Elektrociepłowni Nowa Czechnica o mocy 180 MW. Celem inwestycji jest także zapewnienie nowych mocy przyłączeniowych dla rozwijającej się aglomeracji wrocławskiej.
Zdjęcie: TAURON Dystrybucja
Inwestycja umożliwi dekarbonizację ciepłownictwa oraz dalszy rozwój sieci dystrybucyjnej na Dolnym Śląsku.
Stacja elektroenergetyczna Czechnica zyskała nową rozdzielnicę wnętrzową 110 kV w technologii GIS (Gas Insulated Switchgear). Ponadto, nowa infrastruktura umożliwia rozbudowę z 22 do 27 pól, co w przyszłości zwiększy zdolność przyłączania nowych odbiorców oraz mocy już podłączonych. Inwestycja zapewniła także rozbudowę infrastruktury telekomunikacyjnej i ochronnej.
AI wspiera rozwój energetyki
(PGE Dystrybucja)
Podpisane w maju br. porozumienie o współpracy między PGE Dystrybucja a Uniwersytetem Marii Curie-Skłodowskiej pozwoli na stworzenie nowoczesnych rozwiązań technologicznych wspierających sektor energetyczny.
Centrum Sztucznej Inteligencji i Modelowania Komputerowego UMCS opracuje dla PGE Dystrybucja algorytm do zastosowania w AI, mający wspomagać wykrywanie nieprawidłowości w funkcjonujących układach pomiarowych, zarówno pod kątem pracy samych układów, jak i danych przez nie generowanych. Dodatkowo wyszuka i sprawdzi nieprawidłowości w rozliczeniach. Dzięki jego zastosowaniu spółka będzie w stanie automatycznie identyfikować funkcjonujące w sieciach układy pomiarowe, które wykazują oznaki uszkodzenia i nieprawidłowej pracy, generują błędne dane bądź odbiegające od oczekiwanych. Sztuczna inteligencja może być wsparciem dla branży energetycznej w szerokim spektrum działań. Dla PGE Dystrybucja najważniejsze obecnie jest zastosowanie tej technologii w zarządzaniu i modelowaniu ruchem w sieciach wszystkich napięć.
Sztuczna inteligencja ma wspomagać procesy decyzyjne, dostarczać informacji, wspierać zarządzanie i agregację danych. Spółka prowadzi wiele innowacyjnych projektów, które po zrealizowaniu mogą w znaczącym stopniu przyczynić się do podniesienia poziomu bezpieczeństwa sieci dystrybucyjnych lub do szybkiego reagowania w przypadku zaistnienia zdarzeń niepożądanych takich jak np. utrata zasilania w wyniku zniszczenia obiektów sieciowych. Przykładem jest projekt pn. „Blokowy Uniwersalny System Zasilania WN/SN/nN” (BUSZ). System BUSZ daje możliwość wykorzystania mobilnych urządzeń tymczasowych w zastępstwie tych uszkodzonych lub modernizowanych. Zastosowanie AI, wspartej m.in. dużymi ilościami danych generowanych przez zainstalowane w sieciach urządzenia, w tym LZO (Liczniki Zdalnego Odczytu), pozwoli spółce na sprawne zarządzanie wprowadzanymi do sieci mocami, ich modelowanie pod kątem efektywnego zagospodarowania oraz zapewnienie bezpiecznej pracy sieci.
Spółka prowadzi projekt „Zastosowanie sztucznej inteligencji opartej na sieciach neuronowych do identyfikacji i eliminacji zagrożeń w sieciach o dużym nasyceniu generacji ze źródeł OZE”. Zarządzanie „zieloną energią” jest wspomagane przez sztuczną inteligencję i będzie się ono szybko rozwijało.
Kampania poświęcona LZO
(Stoen Operator)
Trwająca w Warszawie wymiana opomiarowania jest częścią szerokiego planu zastępowania tradycyjnych urządzeń nowoczesnymi miernikami. Działania te w stolicy prowadzi Stoen Operator, a dodatkowo w kampanii edukacyjnej prezentuje zasady działania inteligentnych urządzeń.
W ramach tej inicjatywy firma nawiązała współpracę z Konradem Skotnickim, znanym jako Doktor z TikToka. Popularny influencer jest popularyzatorem nauki i specjalizuje się w tematach m.in. z zakresu nauk ścisłych, edukacji klimatycznej i ekologii. W swoich kanałach w mediach społecznościowych – na platformach Tik Tok, Facebook oraz Instagram – opublikował edukacyjne materiały wideo, w których mówi o nowych licznikach, sposobach odczytywania pomiarów, a także o zaletach z korzystania z LZO. Edukacyjne treści dotyczące inteligentnego opomiarowania odbiorcy znajdą także na stronie internetowej
stołecznego operatora. Dotychczas kampania spółki Stoen Operator była prowadzona z wykorzystaniem różnych ścieżek edukacyjnych. Wśród nich stołeczny OSD przygotował szereg artykułów a także animację i infografikę. Z materiałów edukacyjnych przygotowanych przez operatora na potrzeby kampanii, odbiorcy dowiedzą się o tym jakie obustronne korzyści niesie wymiana urządzeń. Dzięki zdalnemu odczytowi liczników użytkownicy mogą na bieżąco monitorować swoje zużycie energii, co przekłada się na efektywne zarządzanie i potencjalne oszczędności. Nowoczesne liczniki umożliwiają dostęp do dynamicznych taryf oraz prostsze rozliczanie i płatności za energię. Dodatkowo, klienci zyskują dostęp do szczegółowych danych o zużyciu, takich jak zużycie dobowe czy godzinowe – dostęp taki zapewni nieodpłatnie wdrażany przez PSE Centralny System Informacji Rynku Energii (CSIRE).
Wymiana liczników zdalnego odczytu w ramach stołecznej sieci współfinansowana jest z unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji EU-ETS (Funduszu Modernizacyjnego).
Opracowała: Marzanna Kierzkowska
