Interwencyjna Regulacja Mocy Biernej (IRB)
(Enea Operator)
Enea Operator konsekwentnie rozwija pakiet mechanizmów i usług zwiększających elastyczność sieci dystrybucyjnej. Po uruchomieniu w marcu br. Interwencyjnej Dostawy Mocy Czynnej (IDC) oraz wdrożeniu od sierpnia nowych grup taryfowych dla klientów, 25 sierpnia 2025 r. spółka wdrożyła kolejne narzędzie – Interwencyjną Regulację Mocy Biernej (IRB).
Stanowi ona istotny element budowy nowoczesnej i elastycznej sieci dystrybucyjnej, zdolnej do dynamicznego reagowania na zmienne warunki pracy oraz rosnący udział rozproszonych źródeł energii. To rozwiązanie będzie wspierać zarządzanie poziomami napięć. We współpracy z wytwórcami pozwoli w pełni wykorzystać możliwości regulacyjne farm wiatrowych i fotowoltaicznych.
W pierwszym etapie usługa IRB będzie dostępna dla wytwórców przyłączonych do sieci 110 kV, którzy przystąpią do postępowania przetargowego ogłoszonego przez Eneę Operator jeszcze we wrześniu, z wyłączeniem wytwórców przyłączonych do pól 110 kV w węzłach NN/110 kV. Aby świadczyć usługę IRB wytwórca powinien spełnić niezbędne wymagania techniczne określone w IRiESD. Podmioty spełniające te warunki, które po przeprowadzonym postępowaniu przetargowym podpiszą z Eneą Operator umowę na świadczenie usługi IRB, otrzymają dodatkowe wynagrodzenie za realizację poleceń sterowania mocą bierną, wykraczającą poza standardowe parametry określone w umowie dystrybucyjnej.
Jednocześnie, w przypadku realizacji usługi IRB, jeżeli na skutek polecenia Enei Operator dojdzie do przekroczenia mocy umownej lub współczynnika tgφ, opłaty za takie przekroczenia nie będą naliczane. Dotyczy to zarówno opłat za przekroczenie mocy umownej, jak i za ponadumowny pobór mocy biernej.
Kolejne środki z KPO
(Energa-Operator)
Energa-Operator pozyskała dodatkowe środki w ramach nisko oprocentowanej pożyczki z Krajowego Planu Odbudowy na największy w swojej historii program inwestycyjny. Kwota wsparcia wzrosła z 7,6 mld do 9,4 mld zł i stanowi obecnie blisko 25 proc. łącznej kwoty 40 mld zł nakładów inwestycyjnych planowanych do 2035 roku. Celem dziesięcioletniego programu inwestycyjnego, którego istotnym wsparciem jest aneksowana umowa z Bankiem Gospodarstwa Krajowego, jest dostosowanie sieci dystrybucyjnych do potrzeb nowoczesnego, rozproszonego systemu energetycznego. Podpisany aneks do umowy zakłada dodatkowe 1,8 mld zł, które zostaną przeznaczone m.in. na sfinansowanie rozwoju sieci elektroenergetycznych Energa-Operator oraz poprawę bezpieczeństwa ich funkcjonowania.
W ramach planu inwestycyjnego do 2035 r. Energa-Operator zbuduje ponad 11 tys. km nowych linii elektroenergetycznych oraz 7 tys. km linii kablowych, zmodernizuje też blisko 10 tys. km linii już istniejących. Stworzy to m.in. warunki do przyłączenia aż 9 GW nowych źródeł odnawialnych (w tym ok. 200 tys. prosumentów), wraz z magazynami energii.
Zdjęcie: Energa-Operator
Planowane jest też przyłączenie ok. 350 tys. nowych odbiorców energii elektrycznej i 1600 ogólnodostępnych stacji ładowania pojazdów, między innymi przy trasach A1 i S7. Efektem inwestycji spółki będzie również około tysiąc zaawansowanych technologicznie transformatorów i elementów sterowania poziomami napięcia. Cyfryzacja sieci poprawi jej zdolność do dystrybucji energii ze źródeł odnawialnych, a także pozwoli m.in. na rozbudowę ciepłownictwa opartego o energię elektryczną.
Północno-środkowa Polska, na terenie której działa Energa-Operator, stała się centrum transformacji energetycznej. Wysoki potencjał rozwoju OZE – przede wszystkim farm wiatrowych na lądzie i lanowanych morskich farm wiatrowych, a także dynamiczny rozwój fotowoltaiki i nowych inwestycji przemysłowych – wymaga od spółki strategicznego podejścia do rozbudowy i modernizacji sieci.
W połowie roku do Energa-Operator trafiła już pierwsza transza pożyczki z KPO, czyli 1,33 ml d zł z 7,6 mld zł. Około 60 proc. wartości pierwszej transzy środków przeznaczone zostało na refinansowanie inwestycji przeprowadzonych do czerwca bieżącego roku w przyłączenie nowych odbiorców, a 30 proc. – na rozwój i cyfryzację sieci dystrybucyjnej, dostosowujące ją do standardów smart grid.
Porozumienie na rzecz edukacji
(Enea Operator)
Enea Operator podpisała umowę licencyjną z Zespołem Szkół Technicznych w Gnieźnie. Porozumienie ma charakter edukacyjny, rozwojowy i społeczny, a jego celem jest przygotowanie uczniów do funkcjonowania na rynku pracy, w świecie dynamicznych zmian technologicznych oraz w realiach współczesnej energetyki. Dzięki podpisanej umowie uczniowie ZST zyskają dostęp do materiałów edukacyjnych i projektów związanych z sektorem energetycznym, a także możliwość zdobywania praktycznych doświadczeń. Porozumienie przewiduje wspólne inicjatywy, takie jak szkolenia w zakresie innowacyjnych technologii oraz działania zacieśniające współpracę między szkołą, biznesem i społecznością lokalną.
Więcej miejsca dla OZE na Mazowszu
(PGE Dystrybucja)
PGE Dystrybucja SA Oddział Warszawa zakończyła realizację projektu „Budowa i modernizacja inteligentnej sieci elektroenergetycznej”. Inwestycja została wsparta środkami z Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027. Zadania, które weszły w skład zrealizowanego projektu, dotyczyły zróżnicowanych inwestycji, obejmujących modernizację dystrybucyjnej infrastruktury elektroenergetycznej. W ramach projektu zrealizowano szereg inwestycji na terenie województwa mazowieckiego. Wśród nich znalazły się:
- Budowa stacji 110 kV Małopole w gminie Dąbrówka wraz z linią zasilającą 110 kV, z wykorzystaniem nowoczesnych technologii i przy zachowaniu ciągłości zasilania odbiorców.
- Przebudowa linii wysokiego napięcia Piaseczno-Grójec wzdłuż drogi S7, gdzie na wybranych odcinkach linie napowietrzne zastąpiono kablowymi, odpornymi na ekstremalne warunki pogodowe.
- Budowa magistrali A2 w Mińsku Mazowieckim, obejmująca m.in. nowy odcinek linii kablowej i stację transformatorową z urządzeniami zdalnego sterowania, co pozwala na szybsze wykrywanie i usuwanie awarii.
- Budowa linii średniego napięcia wzdłuż autostrady A2 Warszawa-Kukuryki, na odcinku od węzła „Gręzów” do węzła „Swoboda”. Nowa linia magistralna o długości blisko 15 km zwiększyła możliwości przesyłu dużych mocy i zapewnienia stabilnych dostaw energii.
- Budowa sieci średniego napięcia przy drodze ekspresowej S7 na odcinku Płońsk-Czosnów (II i III etap), obejmująca ponad 16,5 km linii kablowej. Towarzyszyły jej także działania edukacyjne dla dzieci i młodzieży na temat oszczędzania energii elektrycznej.
Łączna wartość wydatków kwalifikowanych wyniosła ponad 66,3 mln zł, z czego dofinansowanie ze środków unijnych przekroczyło 52,4 mln zł.
Inwestycje na Mazurach
(PGE Dystrybucja)
PGE Dystrybucja rozwija infrastrukturę elektroenergetyczną w Rejonie Energetycznym Ełk. Białostocki oddział spółki realizuje kolejne etapy przebudowy sieci średniego (SN) i niskiego napięcia (nN).
Obecnie na terenie Rejonu Energetycznego Ełk prowadzona jest kompleksowa przebudowa linii średniego napięcia relacji Gołdap-Galwiecie oraz modernizacja sieci niskiego napięcia na terenie miasta Ełk. Dotychczas napowietrzną sieć SN w miejscowościach takich jak Galwiecie, Pluszkiejmy, oraz częściowo w Gołdapi i Botkunach przeniesiono pod powierzchnię ziemi – powstał 9,5-kilometrowy odcinek linii kablowej zasilającej region.
W ramach rozbudowy i modernizacji infrastruktury elektroenergetycznej zamontowano 2 wnętrzowe stacje transformatorowe oraz 4 złącza kablowe SN. Łączna wartość zrealizowanych prac przekracza 5 mln zł.
W czerwcu 2025 r. podpisana została umowa na czwarty etap inwestycji, który przewiduje połączenie infrastruktury kablowej pomiędzy Botkunami, a Galwieciami. Prace obejmą budowę niemal 3 km linii kablowej średniego napięcia oraz dwóch nowych stacji transformatorowych. Stacje zostaną wybudowane w systemie kontenerowym, wkomponowując się w ten sposób w przestrzeń publiczną.
Na terenie miasta Ełk trwa inwestycja na sieci niskiego napięcia. Inwestycja prowadzona jest w dwóch etapach. W ramach przebudowy infrastruktury elektroenergetycznej napowietrzna sieć nN zostanie zastąpiona siecią kablową – powstanie ponad 6 km nowej linii położonej pod ziemią oraz 65 złączy kablowych. Łączna wartość tej inwestycji przekracza 2 mln zł, a jej zakończenie planowane jest na przełomie roku 2025/2026.
Kluczowy projekt na Podlasiu
(PGE Dystrybucja)
PGE Dystrybucja zakończyła realizację projektu „Rozwój inteligentnej sieci elektroenergetycznej na obszarze Oddziału Białystok PGE Dystrybucja S.A.”, współfinansowanego z Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027, którego operatorem jest Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Inwestycję o wartości ponad 57 mln zł wsparło dofinansowanie unijne w wysokości ponad 34 mln zł.
Pozyskane fundusze umożliwiły realizację kluczowych inwestycji, takich jak modernizacja linii 110 kV Łomża 1 – Łomża 2 oraz przebudowę stacji 110/15 kV Łomża. Zmodernizowano rozdzielnię 110 kV i SN, instalacje potrzeb własnych oraz systemy sterowania i zabezpieczeń. Projekt uwzględniał również modernizację infrastruktury technicznej, w tym kanalizacji deszczowej i drenażu, oświetlenia stacji, instalacji odgromowej i uziemiającej, połączeń wyrównawczych oraz instalacji teletechnicznej. Wymieniono fundamenty i konstrukcje wsporcze, zmodernizowano kanały i kanalizację kablową, a także wykonano prace przy drogach wewnętrznych, chodnikach, ogrodzeniu oraz przebudowie budynku technicznego rozdzielni SN. W ramach projektu przebudowano również istniejącą napowietrzną linię 110 kV Łomża 1 – Łomża 2 na nowoczesną linię kablową o długości 3,8 km, wraz z infrastrukturą światłowodową i elementami ograniczającymi straty techniczne.
Dzięki wsparciu finansowemu rozwijana jest także infrastruktura niezbędna dla elektromobilności i transportu zeroemisyjnego. Inwestycje te tworzą podstawy dla rozwoju społeczności energetycznych – takich jak klastry energii i spółdzielnie – wspierając lokalne inicjatywy i aktywny udział mieszkańców w transformacji energetycznej. Rezultaty projektu służą mieszkańcom, przedsiębiorcom oraz instytucjom publicznym i prywatnym z województwa podlaskiego.
Ku eliminacji gazu SF6
(Stoen Operator)
Na drodze do neutralności emisyjnej nie wystarczy przestawić się na OZE. Energetyka musi podejmować także działania, które pozwolą jej osiągać zerowy współczynnik ocieplenia globalnego (GWP, ang. Global Warming Potential) w obszarze wytwarzania i przesyłu energii. Krokiem w tym kierunku jest unijne zalecenie w sprawie stosowania sześciofluorku siarki.
Jedną z pierwszych rozdzielnic wysokiego napięcia wolną od sześciofluorku siarki będzie model typu 8VN1 produkcji firmy Siemens Energy. Zostanie on zamontowany w stołecznej sieci elektroenergetycznej obsługiwanej przez Stoen Operator, w RPZ Batory. W ramach tej inwestycji wykonawca dostarczy pole mobilne oparte również na rozdzielnicy 8VN1 wyposażonej w niekonwencjonalne przekładniki małych mocy. Rozwiązanie to wpisuje się w politykę redukcji SF6 obu firm oraz innowacyjny charakter tego przedsięwzięcia.
Wzrost popularności „zielonej energii” bezpośrednio przekłada się na rozwój infrastruktury elektroenergetycznej. To z kolei oznacza zwiększoną emisję SF6, który jest wykorzystywany w rozdzielnicach wysokiego i średniego napięcia jako izolator. Ten związek chemiczny jest jednym z najsilniejszych gazów cieplarnianych, a ponieważ utrzymuje się w atmosferze przez bardzo długi czas, to jego wpływ na klimat jest długotrwały. Co niezwykle ważne, SF6 ma bardzo wysoki współczynnik GWP, zatem jego potencjał cieplny jest 25 000 razy wyższy niż CO2.
Z tego powodu już dekadę temu Unia Europejska zakazała stosowania tego gazu w różnych produktach, a teraz stopniowo wycofuje się go z energetyki. Zgodnie z wymaganiami Parlamentu Europejskiego oraz Rady UE od 1 stycznia 2028 roku nie może on być wykorzystywany w nowych urządzeniach energetycznych o napięciu do 123 kV.
O dwa lata wcześniej, od 1 stycznia 2026 roku, zostanie całkowicie wycofany z rozdzielnic średniego napięcia (do 24 kV). Rozdzielnice odgrywają istotną rolę w bezpiecznym i efektywnym działaniu systemu elektroenergetycznego.
Ponieważ unijne rozporządzenie zacznie wchodzić w życie już za kilka miesięcy, polscy operatorzy systemów dystrybucyjnych (OSD) zrzeszeni w Polskim Towarzystwie Przesyłu i Rozdziału Energii opracowali zasady zakupu nowych urządzeń z SF6. Przygotowany dla producentów takich rozwiązań komunikat informuje o nowych wymogach i rekomenduje uwzględnienie ich w procesach produkcji, dostawy i dokumentowania urządzeń dla sieci OSD.
KPO zwiększa tempo inwestycji
(TAURON Dystrybucja)
Tauron Dystrybucja zwiększa tempo inwestycji i rozwoju nowoczesnych technologii na niespotykaną dotąd skalę. Spółka pozyskała kolejne środki z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). To dodatkowe 4,87 mld zł na rozwój i modernizację sieci elektroenergetycznej oraz nowe środki w wysokości 310 mln zł na cyfrową transformację.
Plan zakłada budowę i modernizację majątku sieciowego spółki, co zwiększy odporność sieci, umożliwi przyłączanie nowych źródeł OZE i wprowadzenie rozwiązań oferujących obniżenie kosztów energii dla klientów.
Projekt „Cyfrowa transformacja TAURON Dystrybucji” jest odpowiedzią na wyzwania dla inteligentnej, zrównoważonej i bezpiecznej sieci dystrybucyjnej i obejmuje: cyfryzację infrastruktury sieciowej, wdrożenie systemów i urządzeń do cyfrowej komunikacji radiowej oraz teletransmisyjnej, dostawę nowoczesnych urządzeń mobilnych dla służb terenowych, wdrożenie systemów do ograniczania strat sieciowych.
Dzięki środkom z KPO sieć dystrybucyjna zyska większą odporność na zmiany klimatu i zdarzenia losowe, a także zdolność do szybkiej reakcji operacyjnej. Rozwój systemów cyfrowych umożliwi lepszą integrację odnawialnych źródeł energii i elastyczne zarządzanie siecią. To jednak nie wszystko – część środków zostanie przeznaczona na budowę nowoczesnych i bezpiecznych aplikacji oraz systemów mobilnych, które usprawnią i ułatwią interakcję z klientami we wszystkich kanałach komunikacyjnych. Plan inwestycji, który powstaje dzięki środkom z KPO, to także efekt wcześniejszych szerokich konsultacji Planu rozwoju spółki z otoczeniem. Projekty będą prezentowane na interaktywnej mapie inwestycji, którą spółka udostępnia na stronie internetowej.
Zadania, o których mowa, obejmują: 1 tys. km linii wysokiego napięcia (WN), 4,8 tys. km linii średniego napięcia (SN), 21 tys. km linii niskiego napięcia (nN), 140 transformatorów WN/SN, 3 tys. transformatorów SN/nN, 3 tys. stacji SN/nN, 50 stacji WN/SN (Główne Punkty Zasilania), 2,3 mln inteligentnych liczników zdalnego odczytu.
Modernizacja sieci pozwoli na przyłączanie nowych źródeł OZE, ograniczenie strat przesyłowych, poprawę efektywności energetycznej i odporności na zakłócenia i zmienne warunki pogodowe oraz dynamiczne zarządzanie przepływami energii w czasie rzeczywistym. Dzięki dodatkowym środkom TAURON Dystrybucja będzie mogła także rozwijać ofertę taryfową, wprowadzając rozwiązania pozwalające klientom płacić mniej za prąd i jeszcze efektywniej korzystać z sieci.
Rozbudowa w Polsce Wschodniej
(Energa-Operator)
Ruszyły prace budowlane przy rozbudowie i modernizacji sieci elektroenergetycznej w Polsce Wschodniej. Na realizację sześciu zadań inwestycyjnych Energa-Operator uzyskała dofinansowanie z programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. Dzięki wsparciu unijnemu, prace rozpoczęły się w Płocku, Elblągu oraz powiatach płockim, gostynińskim i pułtuskim.
Projekt „Rozwój inteligentnych sieci elektroenergetycznych średniego napięcia Energa-Operator SA O/Płock i O/Olsztyn w celu zwiększenia potencjału dla przyłączenia OZE” uzyskał dofinansowanie z programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej w wysokości ponad 63 mln zł, a łączna wartość inwestycji to ponad 112 mln zł.
Projekt objemuje sześć zadań, w tym: budowa i przebudowa trzech rozdzielni sieciowych, oraz przebudowa linii SN. Powstanie również ponad 13 km linii elektroenergetycznych (wysokiego, średniego i niskiego napięcia), zaś przeszło 23,5 km zostanie zmodernizowanych. Sieć zostanie wyposażona w nowoczesne rozwiązania inteligentne, w tym: monitoring obciążenia w czasie rzeczywistym z wizualizacją, dynamiczną rekonfigurację sieci, czy optymalizację rozdziału mocy.
To już drugi projekt, który Energa-Operator realizuje z udziałem środków z programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. Łączna wartość kosztów kwalifikowalnych dla obu projektów to ponad 161 mln zł, z czego przeszło 116 mmln zł stanowi dofinansowanie.
Podsumowanie inwestycji
(Enea Operator)
Enea Operator do końca lipca 2025 r. przeznaczyła na inwestycje 1 078 mln zł, realizując konsekwentnie plan roczny zatwierdzony na poziomie 2 698,3 mln zł.
Wśród kluczowych przedsięwzięć zrealizowanych w tym czasie znalazła się budowa linii napowietrznej 110 kV Zielona Góra Braniborska – Nowa Sól Graniczna, która przyczyniła się do zwiększenia bezpieczeństwa oraz ciągłości przesyłu, a także poprawy jakości dostaw energii elektrycznej do odbiorców, zwłaszcza w aglomeracji zielonogórskiej.
Zakończono również przebudowę stacji 110/15 kV Jastrowie, która umożliwiła przyłączenie farmy wiatrowej, oraz przebudowę linii napowietrznej WN 110 kV Pakość – Mątwy, dzięki czemu poprawiono pewność zasilania istniejących odbiorców energii i dostosowano przekroje przewodów do prognozowanych rozpływów mocy.
Bardzo ważnym projektem była także budowa wyprowadzeń 110 kV z nowo powstającej stacji 400/110 kV Baczyna, której celem jest zwiększenie pewności zasilania województwa lubuskiego oraz podniesienie poziomu bezpieczeństwa energetycznego zachodniej Polski.
Do końca lipca br. spółka przyłączyła do swojej sieci już ponad 197 tys. instalacji odnawialnych źródeł energii o łącznej mocy przekraczającej 8 GW. To więcej, niż dwukrotność maksymalnego zapotrzebowania na energię wszystkich odbiorców na obszarze działania spółki.
Dodatkowo, na kolejne źródła o mocy lisko 6,7 GW zostały już wydane warunki przyłączenia i podpisano umowy o przyłączenie.
W kwietniu Enea Operator przedłożyła Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki projekt „Planu Rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną na lata 2026-2031”, który przewiduje inwestycje na poziomie 20,5 mld zł. Obecnie trwa proces uzgadniania tego dokumentu z urzędem.
Enea Operator buduje nowoczesną i niezawodną sieć elektroenergetyczną, która odpowiada na potrzeby współczesnych odbiorców i wyzwania przyszłości. Spółka nieustannie podnosi jakość swoich usług dbając o stabilne i bezpieczne dostawy energii.
Liczniki przed czasem
(Stoen Operator)
Z początkiem lipca Stoen Operator osiągnął kolejny krok milowy – blisko 450 tys. zamontowanych inteligentnych liczników w domach swoich klientów. Oznacza to, że spółka zainstalowała te nowoczesne mierniki u 40 proc. wszystkich odbiorców, co przekracza o 5 proc. odsetek określony w prawie energetycznym, który operatorzy muszą zrealizować do 31 grudnia 2025 r.
Wymiana liczników zakończona jest w czterech stołecznych dzielnicach: na Bemowie, Pradze-Południe, Pradze-Północ i Targówku. Do końca roku nowe opomiarowanie instalowane będzie na Bielanach i Żoliborzu. Spółka deklaruje, że do końca roku zamontuje liczniki zdalnego odczytu (LZO) u ponad pół mln klientów, natomiast do 2027 r. z nowoczesnego opomiarowania korzystać będzie około 880 tysięcy, czyli 65 proc. klientów warszawskiego operatora.
Projekt wymiany i instalacji liczników zdalnego odczytu jest dofinansowany z unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji EU-ETS (Funduszu Modernizacyjnego). Stoen Operator otrzymał w ramach tego programu dotację na kwotę 86,3 mln zł. Montaż liczników Stoen Operator wspiera akcją edukacyjną. W różnorodnych materiałach firma prezentuje zasadę działania tych inteligentnych i bezobsługowych rozwiązań oraz wyjaśnia korzyści, które z nich płyną. Na specjalnie stworzonej stronie internetowej umieszczane są animacje, infografiki i artykuły, które zawierają najważniejsze informacje na temat LZO. Znajduje się tam również interaktywna mapa z harmonogramem prac.
Opracowała: Marzanna Kierzkowska
