PARAGRAF W SIECI

Zmiana przepisów dotyczących magazynów energii elektrycznej
W dniu 7 listopada br. Sejm uchwalił Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1379). Warto zwrócić uwagę na projektowane zmiany dot. magazynów energii.

Do definicji ustawowych dodana zostaje definicja magazynu energii elektrycznej, którym na potrzeby procesu inwestycyjnego będzie zarówno (1) magazyn energii elektrycznej w rozumieniu art. 3 pkt 10k ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne, jak i (2) instalacja umożliwiająca magazynowanie energii elektrycznej i wprowadzenie jej do instalacji elektrycznej obiektu budowlanego lub bezpośrednie zasilanie urządzeń budowlanych.

Magazyny energii wolnostojące, zlokalizowane poza budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, przy pojemności do 30 kWh nie będą wymagać żadnych formalności w świetle Prawa budowlanego. W zakresie pojemności od 30 do 300 kWh konieczne będzie dokonanie zgłoszenia budowy, przygotowanie projektu zagospodarowania terenu oraz uzyskanie uzgodnienia przeciwpożarowego. Dla wolno stojących magazynów o pojemności od 300 do 2000 kWh wymagania są rozszerzone o obowiązek zgłoszenia budowy wraz z projektem zagospodarowania terenu zawierającym uzgodnienia ppoż., a ponadto po zakończeniu budowy konieczne będzie zawiadomienie Państwowej Straży Pożarnej i przekazanie planu lokalizacji magazynu wraz z rozwiązaniami i danymi istotnymi dla bezpieczeństwa ekip ratowniczych.

Magazyny wolnostojące o pojemności przekraczającej 2000 kWh wymagają już uzyskania pozwolenia na budowę. Jeżeli magazyn energii jest instalowany w budynku, wówczas do 30 kWh również nie występują żadne formalności. W przedziale 30–300 kWh konieczne jest zgłoszenie budowy oraz przygotowanie dokumentacji technicznej, uzyskanie uzgodnienia przeciwpożarowego, a także wykonanie projektu przez osobę posiadającą uprawnienia do projektowania instalacji elektrycznych. Dla magazynów instalowanych
w budynkach o pojemności przekraczającej 300 kWh wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę.

W dniu 5 grudnia br. ustawę przekazano Prezydentowi do podpisu.

Nowelizacja ustawy dla morskich elektrowni wiatrowych
W dniu 27 listopada br. weszła w życie ustawa z dnia 9 października 2025 r. o zmianie ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych oraz niektórych innych ustaw, o której wspominaliśmy w ramach Paragrafu w Sieci w numerze 3 Energii Elektrycznej. Nowe regulacje dotyczą nie tylko morskich farm wiatrowych, lecz również wdrożenia obszarów przyspieszonego rozwoju instalacji odnawialnych źródeł energii wymaganych przez Dyrektywę RED III. Ma to o tyle znaczenie, że w dniu 21 listopada br. Komisja Europejska skierowała do Polski tzw. uzasadnioną opinię (reasoned opinion) dotyczącą niewdrożenia zasad dotyczących właśnie takich przyspieszonych procedur administracyjnych pozwalających na szybsza rozbudowę źródeł odnawialnych energii.

Planowane zmiany w zakresie obliga giełdowego oraz redysponowania nierynkowego
W dniu 12 listopada br. na stronie Rządowego Centrum Legislacji został utworzony nowy Projekt ustawy o mianie ustawy – Prawo energetyczne oraz ustawy o odnawialnych źródłach energii (UD284). Projekt ten obejmuje propozycje przepisów w zakresie przywrócenia obowiązku sprzedaży energii elektrycznej poprzez:

• giełdy towarowe,
• na rynku organizowanym przez podmiot prowadzący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rynek regulowany
• na zorganizowanej platformie obrotu prowadzonej przez spółkę prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej giełdę towarową w rozumieniu ustawy o giełdach towarowych lub
• w ramach jednolitego łączenia rynków dnia następnego i dnia bieżącego prowadzonych przez wyznaczonych operatorów rynku energii elektrycznej (tzw. obligo giełdowe) oraz zwiększenia obliga giełdowego na rynku wysokometanowego gazu ziemnego,

Projekt dotyczy także nierynkowej redukcji OZE w ramach tzw. redysponowania.

1) Obligo giełdowe

Projektodawca dodał przepis wprowadzający obowiązek sprzedaży 80 proc. wytworzonej energii elektrycznej na giełdach towarowych, z uwzględnieniem wszystkich form rynku regulowanego energii elektrycznej oraz nominowanych operatorów rynku energii prowadzących działalność na terenie Polski.

Obowiązek nie będzie dotyczył energii elektrycznej:

• dostarczanej od przedsiębiorstwa energetycznego zajmującego się jej wytwarzaniem do odbiorcy końcowego za pomocą linii bezpośredniej;
• wytworzonej w instalacji odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej poniżej 10 MW lub wytworzonej w jednostce wytwórczej o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej poniżej 50 MW;
• wytworzonej w kogeneracji ze średnioroczną sprawnością przemiany wyższą niż 52,5 proc.;
• zużywanej na potrzeby własne przez przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się jej wytwarzaniem.
• niezbędnej do wykonywania przez operatorów systemów elektroenergetycznych ich zadań określonych w ustawie;
• wytworzonej w jednostce wytwórczej przyłączonej bezpośrednio do urządzeń lub instalacji odbiorcy końcowego zużywającego tę energię elektryczną lub sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej, której operatorem wyznaczony został ten odbiorca końcowy;
• wytworzonej i dostarczonej w ramach umowy sprzedaży energii elektrycznej wytworzonej z odnawialnego źródła energii tzw. PPA, zgłoszonej do rejestru URE.

Wyłączeń powyższych nie stosuje się w odniesieniu do energii elektrycznej zakontraktowanej pomiędzy uczestnikami rynku energii elektrycznej wchodzącymi w skład tej samej grupy kapitałowej. Najwięcej kontrowersji związanych jest z katalogiem wyłączeń. Branża OZE wskazuje na zbyt wąsko zakreślony wyjątek dotyczący umów sprzedaży energii elektrycznej wytworzonej z odnawialnego źródła energii i ograniczanie tego wyjątku do umów zawieranych bezpośrednio pomiędzy wytwórcą OZE a odbiorcą końcowym.

2) Nierynkowa redukcja OZE (redysponowanie)
Obowiązujące metody wyliczania rekompensat za nierynkowe redysponowanie dokonywane na polecenie Operatora Systemu Przesyłowego (OSP) dotyczą grafikowych umów sprzedaży energii elektrycznej. Rozliczenia w ich ramach opierają się na wolumenie energii zadeklarowanym do OSP w dniu poprzedzającym dostawę energii elektrycznej. To oznacza, że co do zasady nierynkowe redysponowanie pozostaje bez wpływu na rozliczenie pomiędzy wytwórcą a odbiorcą. Należy jednak zaznaczyć, że to rozwiązanie nie ma zastosowania w przypadku, gdy wytwórca i odbiorca zawarli umowę w formule tzw. finansowej umowy sprzedaży energii elektrycznej (Corporate Power Purchase Agreement). W kontekście takich umów mających charakter instrumentu finansowego (w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi), projektodawca zaproponował odwołanie do szerokiego katalogu tych instrumentów, zwłaszcza niebędących papierami wartościowymi, by objąć regulacją jak najszerszy zakres kontraktów zawieranych na rynku energetycznym. Projekt definiuje energię niewyprodukowaną jako energię elektryczną, która mogłaby zostać wygenerowana przez daną instalację OZE, gdyby nie wydano wspomnianego polecenia. Ilość tej energii wyznaczać będzie właściwy operator systemu elektroenergetycznego, zgodnie z warunkami określonymi w Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesyłowej (IRiESP) oraz Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Dystrybucyjnej (IRiESD). Dodatkowo, przy wyznaczaniu niezbilansowania podmiotu odpowiedzialnego za bilansowanie w ramach bilansowania handlowego uwzględniana będzie przez OSP ilość energii elektrycznej niewyprodukowanej w wyniku takiego polecenia. Koszty wynikające z uwzględnienia ilości energii elektrycznej niewyprodukowanej przy wyznaczaniu niezbilansowania podmiotu odpowiedzialnego za bilansowanie w ramach bilansowania handlowego, będzie ponosił operator systemu elektroenergetycznego wydający polecenie. Sposób wyznaczania niezbilansowania kosztów oraz rozliczeń pomiędzy OSP a operatorem systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego będą określać Warunki Dotyczące Bilansowania.

Powyższe mechanizmy nie będą miały zastosowania do jednostki wytwórczej lub magazynu energii elektrycznej, jeżeli umowa o przyłączenie takiej jednostki wytwórczej lub magazynu zawiera postanowienia skutkujące brakiem gwarancji niezawodnych dostaw energii elektrycznej lub instalacji odnawialnego źródła energii służącej do wytwarzania biogazu, której umowa o przyłączenie zawiera szczegółowe zasady stosowania ograniczeń mocy wprowadzanej do sieci elektroenergetycznej, w szczególności określa okresy doby w poszczególnych miesiącach roku, w których ograniczenia mogą zostać wprowadzone.

Zmiany w regulacjach dotyczących planowania przestrzennego
Opublikowany został projekt ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (UD316). Projekt zmian wynika z potrzeby dokonania korekt w ustawie z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688, z późn. zm.). Obejmuje miedzy innymi zmiany związane ze zintegrowanymi planami inwestycyjnymi, takie jak: (a) rozszerzenie i uelastycznienie katalogu inwestycji uzupełniających realizowanych w ramach zintegrowanego planu inwestycyjnego; (b) zmiana definicji inwestycji uzupełniającej, która umożliwi realizację przez inwestora na rzecz gminy inwestycji służących wykonywaniu zadań własnych gminy, również w przypadku gdy nie służą bezpośrednio obsłudze inwestycji głównej; (c) objęcie przez zintegrowany plan inwestycyjny terenów poza obszarem inwestycji głównej oraz inwestycji uzupełniającej; (d) uregulowanie na samym początku postępowania kwestię finansowania przez inwestora całości lub części kosztów postępowania w sprawie uchwalenia zintegrowanego planu inwestycyjnego (w obecnym stanie prawnym możliwość poniesienia przez inwestora kosztów postępowania zintegrowanego planu inwestycyjnego określa się na końcu postępowania – w ramach zawierania umowy urbanistycznej).

Zwiększenie udziału źródeł OZE
W dniu 18 listopada br. w wykazie prac legislacyjnych opublikowano informację o Projekcie ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (UD332), który ma na celu zwiększenie udziału źródeł odnawialnych w krajowym zużyciu energii brutto, a także szeroko pojęty rozwój sektora energii, zgodny z ambicjami redukcji emisyjności gospodarki i spełniania zobowiązań międzynarodowych. Projektowane jest m.in.

• usprawnienie procesów inwestycyjnych w lądowe elektrownie wiatrowe;
• doprecyzowanie kwestii sumowania mocy mikroinstalacji i magazynu energii;
• doprecyzowanie, że przy przyłączaniu mikroinstalacji z magazynem energii elektrycznej do sieci dystrybucyjnej, moc zainstalowanego magazynu nie będzie wliczana do mocy zainstalowanej mikroinstalacji, z zastrzeżeniem dwóch warunków (tj. po pierwsze, moc zainstalowanego magazynu nie może przekraczać 2,2-krotnej wartości mocy zainstalowanej mikroinstalacji oraz po drugie, łączna moc wprowadzana do sieci dystrybucyjnej przez mikroinstalację z magazynem energii elektrycznej musi być mniejsza niż moc);
• zwiększenie spójności i transparentności prezentowania informacji na fakturach prosumenckich w zakresie naliczania i rozliczania depozytu prosumenckiego przez spółki obrotu;
• wprowadzenie nowego przepisu dotyczącego rozliczenia depozytu prosumenckiego ma na celu uregulowanie kwestii zwrotu niewykorzystanych środków w przypadku zmiany sprzedawcy energii przez prosumenta;

Nowy projekt ustawy o zmianie ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym
Wyrokiem z 25 stycznia 2022 r. w sprawie C-181/20 TSUE stwierdził nieważność art. 13 ust. 1 dyrektywy 2012/19/UE w zakresie dotyczącym paneli fotowoltaicznych. Sprawa dotyczyła czeskiego obowiązku uiszczania opłaty recyklingowej przez operatorów elektrowni słonecznych, mającej pokrywać koszty zagospodarowania odpadów z paneli wprowadzonych do obrotu przed 1 stycznia 2013 r. Obowiązek ten był uzasadniany przepisem dyrektywy, który nakazywał finansowanie tych kosztów przez producentów paneli wprowadzonych do obrotu po 13 sierpnia 2005 r.

TSUE uznał, że przepis został przyjęty z naruszeniem zasady pewności prawa, ponieważ panele fotowoltaiczne zostały objęte zakresem dyrektywy dopiero 13 sierpnia 2012 r., a więc nie było dopuszczalne obciążanie producentów kosztami dotyczącymi paneli starszych, wprowadzonych przed rozszerzeniem regulacji. Taki mechanizm działał retroaktywnie, nakładając obowiązek finansowy na podmioty, które nie mogły przewidzieć jego istnienia na etapie projektowania i sprzedaży paneli.

W konsekwencji dyrektywa 2024/884 dokonuje pełnej rewizji przepisów dyrektywy 2012/19/UE w celu usunięcia naruszenia wskazanego przez TSUE oraz dostosowania zasad finansowania zagospodarowania odpadów do zasady nieretroaktywności.

W dniu 8 grudnia 2025 r., na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Jednym z jego głównych celów jest wdrożenie dyrektywy 2024/884 oraz dostosowanie krajowych przepisów do wytycznych z wyroku TSUE, poprzez doprecyzowanie zasad odpowiedzialności producentów za koszty gospodarowania odpadami z paneli fotowoltaicznych w sposób zgodny z prawem UE.

Pakiet dotyczący sieci europejskich
W dniu 10 grudnia br. Komisja Europejska przedstawiła „European Grids Package” w formie komunikatu COM(2025) 1005 oraz towarzyszących mu inicjatyw. Jest to pakiet działań o charakterze legislacyjnym i pozalegislacyjnym ukierunkowanych na usunięcie barier systemowych w planowaniu i realizacji infrastruktury energetycznej w Unii, w szczególności infrastruktury sieciowej, w celu umożliwienia szybszej integracji źródeł OZE oraz wzmocnienia bezpieczeństwa i odporności systemu.

Komisja Europejska zakłada przejście na wzmocniony model planowania ponadnarodowego: w terminie 2
lat od wejścia w życie przewidzianych rozwiązań Komisja ma opracować centralny scenariusz UE spójny z celami energetyczno-klimatycznymi, oparty na danych i wkładzie państw członkowskich oraz interesariuszy, a następnie – na tej podstawie – właściwe podmioty (ENTSO/ ENNOH) mają identyfikować potrzeby infrastrukturalne.

Drugi zasadniczy komponent dotyczy procedur pozwoleniowych: komunikat wskazuje, że pakiet ustanawia na poziomie UE ramy mające uprościć i przyspieszyć wydawanie pozwoleń dla infrastruktury sieciowej, projektów OZE, magazynów oraz infrastruktury ładowania, przy założeniu doprowadzenia do tego, aby procedury te – w zależności od kategorii projektu – co do zasady mieściły się do 2 lat, a dla projektów najbardziej złożonych maksymalnie do 3 lat.

W tym kontekście projektowane rozwiązania przewidują m.in. ustanowienie jednego krajowego portalu cyfrowego obejmującego wszystkie etapy procedur pozwoleniowych dla projektów OZE, magazynowych i sieciowych (dla uspójnienia cyfryzacji, interoperacyjności i transparentności), a także szersze stosowanie
administracyjnej milczącej zgody jako instrumentu przeciwdziałania bezczynności organów – z wyłączeniem rozstrzygnięć środowiskowych.

Uzupełnieniem pakietu ma być inicjatywa „Energy Highways”, rozumiana jako ustanowienie na poziomie unijnym mechanizmu priorytetyzacji i wsparcia dla wybranych (aktualnie: ośmiu) strategicznych korytarzy/
projektów infrastrukturalnych.

Nowa wysokość stawki opłaty mocowej
W dniu 30 października br. Prezes URE opublikował informację nr 58/2025 w sprawie wysokości stawki opłaty mocowej. Od dnia 1 stycznia 2026 r. do dnia 31 grudnia 2026 r. stawki opłaty mocowej, bez podatku od towarów i usług 1(stawki netto) będą wynosić:

• 4,29 zł na miesiąc – w odniesieniu do odbiorców końcowych rozliczanych w sposób ryczałtowy zużywających rocznie poniżej 500 kWh energii elektrycznej
• 10,31 zł na miesiąc – w odniesieniu do odbiorców końcowych rozliczanych w sposób ryczałtowy zużywających rocznie od 500 kWh do 1 200 kWh energii elektrycznej;
• 17,18 zł na miesiąc – w odniesieniu do odbiorców końcowych rozliczanych w sposób ryczałtowy, zużywających rocznie powyżej 1 200 kWh do 2 800 kWh energii elektrycznej;
• 24,05 zł na miesiąc – w odniesieniu do odbiorców końcowych rozliczanych w sposób ryczałtowy, zużywających rocznie powyżej 2 800 kWh energii elektrycznej;
• 0,2194 zł/kWh – w odniesieniu do odbiorców końcowych innych niż określonych w art. 89a ust. 1 pkt 1) Ustawy o rynku mocy.

Nowa wysokość stawki opłaty OZE
W dniu 7 listopada br. Prezes URE opublikował Informację nr 61/2025 w sprawie wysokości stawki opłaty OZE. Nowa stawka opłaty OZE, obowiązująca w roku 2026 wynosi 7,30 zł/MWh.

Nowa wysokość opłaty kogeneracyjnej
W dniu 28 listopada br. opublikowano Rozporządzenia Ministra energii w sprawie wysokości stawki opłaty kogeneracyjnej na rok 2026. Wysokość stawki opłaty kogeneracyjnej na rok 2026 wynosi 3,00 zł/MWh.

Pomoc państwa na budowę i eksploatację pierwszej polskiej elektrowni jądrowej
Zgodnie z komunikatem Komisji Europejskiej z 9 grudnia 2025 r., wydanym w oparciu o unijne przepisy dotyczące pomocy publicznej, zatwierdzono pakiet pomocowy na rzecz wsparcia budowy i eksploatacji pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce. Polska planuje przyznać bezpośrednie wsparcie cenowe w formie dwustronnego kontraktu różnicowego (contract for difference), zapewniającego elektrowni jądrowej stabilne przychody przez okres 40 lat. Beneficjent otrzyma również dokapitalizowanie pokrywające około 30 proc. kosztów projektu oraz gwarancje państwowe obejmujące 100proc. zadłużenia zaciągniętego przez PEJ na finansowanie projektu, co odzwierciedla założenia Polski dotyczące struktury finansowej przedsięwzięcia.

Rubrykę, poświęconą zagadnieniom prawnym w energetyce, redagują:
r. pr. Przemysław Kałek oraz apl. radc. Olga Ostrowska z Kancelarii Radzikowski, Szubielska i Wspólnicy sp.j.