Projekt ustawy o zmianie ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych oraz niektórych innych ustaw
Doprecyzowanie przepisów dotyczących morskich farm wiatrowych
Dnia 6 lutego 2025 r. w serwisie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych oraz niektórych innych ustaw (Projekt z 6 lutego 2025 r.). Jego głównym celem jest usprawnienie oraz przyspieszenie inwestycji w morską energetykę wiatrową (MEW) w Polsce, a także dostosowanie przepisów do wyzwań stojących przed sektorem odnawialnych źródeł energii.
W szczególności projekt zawiera następujące propozycje regulacyjne dotyczące morskich farm wiatrowych (MFW), tj. m.in.:
- wprowadzenie możliwości uzyskania wstępnego zaświadczenia (tzw. warunkowa prekwalifikacja), co ma pozwolić inwestorom na potwierdzenie szans udziału w aukcji dla MFW, nawet jeśli na moment składania wniosku nie uzyskali jeszcze pełnego kompletu pozwoleń i decyzji;
- umożliwienie przeprowadzenia w 2026 r. aukcji (interwencyjnej) w odniesieniu do mocy z aukcji z 2025 r., gdyby aukcji w 2025 r. nie udało się przeprowadzić w wyniku braku wystarczającej liczby zaświadczeń o dopuszczeniu do aukcji albo jej nierozstrzygnięcia z powodu złożenia mniej niż trzech ważnych ofert spełniających wymagania określone w przepisach;
- umożliwienie obszarom z I fazy ponownego uczestnictwa w aukcjach w odniesieniu do niewykorzystanej mocy oraz dopuszczenie złożenia dwóch odrębnych ofert aukcyjnych dla dwóch MFW zlokalizowanych w granicach tego samego obszaru, pod warunkiem posiadania osobnego wyprowadzenia mocy;
- dostosowanie przepisów, aby umożliwić pełne lub częściowe rozliczanie ujemnego salda w walucie euro oraz zmianę sposobu waloryzacji wsparcia z tytułu prawa do pokrycia ujemnego salda, doprecyzowanie i uproszczenie procedur dopuszczenia do udziału w aukcji oraz składania ofert;
- wprowadzenie zmian mających na celu zagwarantowanie, że również w przypadku rynkowego redysponowania MFW w okresie, w którym operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego nie gwarantuje pełnego wyprowadzenia mocy, wytwórca będzie miał możliwość uzyskania od Zarządcy Rozliczeń prawa do pokrycia ujemnego salda jako formy rekompensaty za ograniczenie produkcji w wyniku redysponowania;
- umożliwienie wytwórcy przed uzyskaniem koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej, w okresie 12 miesięcy od dnia uzyskania dla MFW lub jej części tymczasowego pozwolenia na użytkowanie (ION) w rozumieniu Rozporządzenia 2016/631, sprzedaży energii elektrycznej wytworzonej w MFW lub jej części;
- wprowadzenie przepisów umożliwiających korzystanie przez więcej niż jedną morską farmę wiatrową ze wspólnego wyprowadzenia mocy, o ile będą zamontowane układy pomiarowo-rozliczeniowe umożliwiające precyzyjne określenie, która farma produkuje, ile energii tj. więcej niż jedna MFW będzie mogła wykorzystywać tę samą stację elektroenergetyczną zlokalizowaną na morzu lub zespół urządzeń służących do wyprowadzenia mocy lub jego elementy;
- rozszerzenie definicji legalnej MFW, która obecnie stanowi instalację, w skład której wchodzi oprócz morskich turbin wiatrowych oraz stacji elektroenergetycznych na morzu jedynie sieć średniego napięcia – projektodawcy zauważyli, że zasadne jest rozszerzenie tej definicji o sieć wysokiego napięcia, aby lepiej oddawać rzeczywistość tych dużych jednostek wytwórczych.
Obszary przyspieszonego rozwoju instalacji odnawialnych źródeł energii
Projekt uwzględnia również zmianę ustawy o odnawialnych źródłach energii (OZE). Kluczowym elementem proponowanych przepisów jest wprowadzenie rozdziału 7b w ustawie OZE, czyli „Instrumentów wspierających procesy inwestycyjne instalacji OZE”. Proponuje się, aby minister właściwy do spraw klimatu publikował w Biuletynie Informacji Publicznej mapy potencjału odnawialnego źródła energii, w podziale na poszczególne rodzaje odnawialnego źródła energii. W ramach aktualizacji zintegrowanego krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu minister ma dokonywać weryfikacji konieczności wprowadzenia zmian w mapach potencjału odnawialnego źródła energii a w przypadku stwierdzenia takiej potrzeby, dokonywać ich aktualizacji. Przewiduje się wyznaczanie obszarów przyspieszonego rozwoju instalacji OZE (OPRO) na terenach wskazanych na mapach potencjału OZE, dla których obowiązują plany zagospodarowania przestrzennego dopuszczające określony rodzaj instalacji OZE.
Odpowiedzialne za sporządzanie planów OPRO mają być organy samorządu województwa. Przy czym, rada gminy z własnej inicjatywy lub na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta) będzie mogła zwrócić się z wnioskiem do marszałka województwa o wyznaczenie OPRO na terenie gminy lub o aktualizację obowiązującego planu obszarów. Wdrożenie OPRO jest zgodne z unijną dyrektywą OZE. Pierwszy taki obszar ma zostać wyznaczony do lutego 2026 r.
Spółdzielnie energetyczne na terenach miejskich
Zgodnie z Projektem z 6 lutego 2025 r. proponuje się również rozszerzenie warunków działalności spółdzielni energetycznych. Obecnie taka spółdzielnia może prowadzić działalność na terenie jednej gminy wiejskiej lub miejsko-wiejskiej (zgodnie z przepisami o statystyce publicznej), na obszarze maksymalnie trzech sąsiadujących ze sobą gmin tego rodzaju. Projektowane przepisy modyfikują ten pierwszy wymóg, utrzymując zasadę, według której spółdzielnia energetyczna będzie musiała prowadzić działalność na terytorium nie więcej niż trzech bezpośrednio sąsiadujących gmin. Zmiana ta w praktyce znosi dotychczasowe ograniczenia i pozwoli na rozwój spółdzielni energetycznych również na terenach miejskich.
Nowelizacja systemu planowania przestrzennego – kluczowe zmiany i przedłużenie terminów
W najnowszym projekcie zmian legislacyjnych (Projekt UD198) proponuje się wydłużenie terminu obowiązywania aktualnych studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin do 30 czerwca 2026 r. Decyzja ta wynika z obaw, że dotychczasowy termin, ustalony na 1 stycznia 2026 r., może nie być wystarczający dla wielu gmin na zakończenie prac nad nowymi planami ogólnymi. Obowiązek przyjęcia planów ogólnych powstał na mocy nowelizacji ustawy o planowaniu przestrzennym z 27 marca 2003 r., która weszła w życie w dniu 24 września 2023 r. i która zobowiązała gminy do sporządzenia planów ogólnych – nowych opracowań planistycznych o randze aktu prawa miejscowego, obejmujących całą gminę i sporządzanych wyłącznie w formie cyfrowej. Nowy dokument, w dużej mierze zastępujący dotychczasowe studia, miał już obowiązywać po zakończeniu okresu przejściowego, który kończy się 1 stycznia 2026 r. W związku z opóźnieniami w przyjmowaniu tych planów przez gminy, projekt ustawy przewiduje przedłużenie obowiązywania studiów, tak aby umożliwić gminom dokończenie prac bez zakłóceń w uchwalaniu planów miejscowych oraz wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy. Aktualnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami po 1 stycznia 2026 r. uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz wydawanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu będzie możliwe wyłącznie wtedy, jeśli w danej gminie wszedł w życie plan ogólny.
Uzupełnienie Projektu ustawy o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw o repowering.
24 lutego 2025 r. przekazano uzupełnienie Projektu ustawy o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw (UD89). Zgodnie z projektowaną zmianą, modernizacja elektrowni wiatrowych (repowering) będzie oznaczać:
- proces inwestycyjny dotyczący oddanej do użytkowania w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane jednej lub kilku elektrowni stanowiących przedsięwzięcie, dla którego wyznaczono wspólny obszar,
- na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, o którym mowa w art. 74 ust. 3a Ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1112 z późn. zm.),
- mogący prowadzić do zwiększenia łącznej mocy zainstalowanej tych elektrowni wiatrowych i nie prowadzący do zwiększenia liczby elektrowni wiatrowych objętych tym procesem.
Ze względu na dotychczasowe regulacje planistyczne, proponuje się, aby modernizowane elektrownie dzieliły się na dwie grupy:
- Grupa I – turbiny zlokalizowane na podstawie decyzji o warunkach zabudowy bądź planów miejscowych uniemożliwiających modernizację.W takim przypadku konieczne jest przeprowadzenie pełnej ścieżki planistycznej, łącznie z przyjęciem nowego planu miejscowego.
- Grupa II – turbiny objęte planem miejscowym, który dopuszcza modernizację. W tej sytuacji nie ma potrzeby zmiany planu; wystarczy złożyć m.in. odpowiednią dokumentację potwierdzającą spełnienie wymogów dotyczących odległości.
W zakresie ochrony środowiska przewidziano uproszczone procedury, zwłaszcza gdy modernizacja nie powiększa obszaru oddziaływania i nie zwiększa hałasu. Jeśli nie zmieniają się kluczowe parametry turbin, a emisje pozostają bez zmian, inwestor nie musi uzyskiwać nowej decyzji środowiskowej. Dodatkowo, na etapie przyłączeniowym przewidziano ułatwienia, m.in. obniżenie opłaty za przyłączenie do sieci czy skrócenie terminów wydania warunków przyłączenia, co ma przyspieszyć cały proces modernizacji i nie blokować dostępnych mocy przyłączeniowych dla innych projektów.
Konsultacje w sprawie tzw. „peak-shaving products” (produktów wygładzających profil zapotrzebowania1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1747 z dnia 13 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenia (UE) 2019/942 i (UE) 2019/943 w odniesieniu do poprawy struktury unijnego rynku energii elektrycznej upoważnia Agencję ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) do oceny produktów wygładzający profil zapotrzebowania. Zgodnie z przepisami do dnia 30 czerwca 2025 r. ACER, po konsultacji z zainteresowanymi stronami, ocenia wpływ opracowywania produktów wygładzających profil zapotrzebowania na unijny rynek energii elektrycznej w normalnych okolicznościach.
6 marca 2025 r. ACER ogłosiła zamiar przeprowadzenia konsultacji w sprawie wpływu produktów wygładzających profil zapotrzebowania na rynek energii elektrycznej w Unii Europejskiej w warunkach normalnego funkcjonowania rynku. Celem jest zebranie opinii i przeanalizowanie, w jakim stopniu te narzędzia – wprowadzone pierwotnie jako środek nadzwyczajny podczas kryzysu energetycznego – mogą wpływać na konkurencję, ceny energii oraz bezpieczeństwo dostaw w zwykłych, a nie kryzysowych, okolicznościach rynkowych.
W lutym 2025 r. ACER powołała grupę ekspertów w celu zapewnienia wytycznych w tym zakresie. Aby jeszcze bardziej wzmocnić tę ocenę, ACER będzie zbierać opinie od zainteresowanych stron poprzez konsultacje publiczne od 20 marca 2025 r. do 17 kwietnia 2025 r.
Na podstawie oceny przygotowanej przez ACER Komisja może przedłożyć wniosek ustawodawczy dotyczący zmiany wspomnianego powyżej rozporządzenia w celu wprowadzenia produktów wygładzających profil zapotrzebowania poza sytuacjami regionalnego lub ogólnounijnego kryzysu związanego z cenami energii elektrycznej.
Plan wspólnego ustanowienia i pełnienia funkcji operatora łączenia rynków
Zgodnie z Rozporządzeniem Komisji (UE) 2015/1222 z dnia 24 lipca 2015 r. ustanawiającym wytyczne dotyczące alokacji zdolności przesyłowych i zarządzania ograniczeniami przesyłowymi (Dz. U. UE. L. z 2015 r. Nr 197, str. 24 z późn. zm.), wyznaczeni operatorzy rynku energii elektrycznej (NEMO) przedkładają wszystkim organom regulacyjnym i Agencji plan, w którym określają sposób wspólnego ustanowienia i pełnienia funkcji operatora łączenia rynków, w tym niezbędne projekty umów między NEMO i z podmiotami trzecimi. Plan ten obejmuje szczegółowy opis i proponowane ramy czasowe realizacji, które nie mogą być dłuższe niż 12 miesięcy, oraz opis przewidywanego wpływu warunków lub metod na stanowienie i pełnienie funkcji operatora łączenia rynków.
ACER odpowiada za przegląd i zatwierdzenie planu, zapewniając jego zgodność z ramami prawnymi rynku energii elektrycznej UE. Zgodnie z komunikatem na stronie ACER, w dniu 31 stycznia 2025 r. ACER otrzymała NEMO propozycję planu. Zgodnie z komunikatem na stronie ACER2, ACER spodziewa się podjąć decyzję w sprawie integracji MCO do lipca 2025 r.
Zaktualizowany Plan wdrożenia Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii (CSIRE)
Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. 21 lutego 2025 r. przedstawiły zaktualizowany Plan wdrożenia CSIRE. Aktualizacja wynika z cyklicznej oceny stanu realizacji prac, a także postępu prac projektowych umożliwiającego zaplanowanie pozostałych do realizacji zadań z uwzględnieniem potrzeb i możliwości OIRE oraz interesariuszy CSIRE.
Zmiany w Regulaminie Rynku Mocy
Decyzją Prezesa URE z 6 marca 2025 r. zatwierdzono zmiany w Regulaminie rynku mocy określone w Karcie aktualizacji nr RRM/Z/10B/2024. Wprowadzone zmiany, które weszły w życie 7 marca 2025 r., wprowadzają uproszczenia we wniosku o wpis do rejestru rynku mocy.
Do wniosku nie trzeba będzie już dołączać:
- planu pracy na kolejne pięć lat – w przypadku jednostek fizycznych wytwórczych;
- informacji o zamiarze zgłoszenia danej jednostki do udziału w najbliższej aukcji głównej lub w aukcjach dodatkowych lub oświadczenia o nieuczestniczeniu w nich;
- wskazania roku dostaw, którego dotyczyć będzie aukcja główna w przypadku planowanej jednostki fizycznej wytwórczej.
mec. Katarzyna Zalewska-Wojtuś, Biuro PTPiREE
mec. Przemysław Kałek, Kancelaria Radzikowski, Szubielska i Wspólnicy sp.k.
Źrodła:
- https://www.acer.europa.eu/news/acer-will-consult-impact-peak-shaving-products-eu-electricity-market-under-normal-market
- https://www.acer.europa.eu/news/acer-will-decide-electricity-market-coupling-integration-plan-energy-community
