Projekt deregulacyjny dla sektora energetycznego
9 maja 2025 r. opublikowano nowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu dokonania deregulacji w zakresie energetyki (Projekt UDER29) obejmujący:
- uproszczenie rachunków za energię elektryczną m.in. wprowadzenie przepisów określających wygląd pierwszej strony faktury;
- przejście na komunikację elektroniczną jako podstawową formę wymiany korespondencji pomiędzy przedsiębiorstwami energetycznymi, odbiorcami, organami administracji publicznej oraz innymi podmiotami na postać elektroniczną z możliwością złożenia oświadczenia jednej ze stron, skutkującego koniecznością zachowania formy papierowej (tradycyjnej pisemnej);
- optymalizację procesu przyłączeniowego poprzez rozszerzenie koncepcji cable pooling, umożliwiając współdzielenie przyłącza instalacji odnawialnych źródeł energii z magazynami energii, wraz z uproszczeniem procedur;
- podniesienie progu koncesjonowania instalacji OZE do 5 MW mocy zainstalowanej elektrycznej;
- zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla instalacji fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej nie większej niż 500 kW pod warunkiem, że instalacja taka będzie służyć wyłącznie zaspokojeniu własnego zapotrzebowania na energię elektryczną oraz nie zostanie zlokalizowana na terenie obszarowych form ochrony przyrody, parku narodowego i jego otuliny, rezerwatu przyrody i jego otuliny (jeżeli została wyznaczona), parku krajobrazowego i jego otuliny (jeżeli została wyznaczona), obszaru Natura 2000, obszaru chronionego krajobrazu, użytku ekologicznego i zespołu przyrodniczo-krajobrazowego.
Proponowane zmiany w ramach Projektu UDER29 są pierwszym efektem pracy Rządowego Zespołu ds. Deregulacji powołanego przez Radę Ministrów w marcu 2025 r. Projektodawcy wskazują, że celem tego projektu jest wdrożenie zmian legislacyjnych pozwalających na uproszczenie regulacji sektorowych i na lepsze ich dostosowanie do potrzeb obywateli oraz przedsiębiorców. Jednocześnie Projektodawcy w uzasadnieniu do Projektu UDER29 podkreślają również, że projekt ten ma mieć pozytywny wpływ na mikroprzedsiębiorców oraz małe i średnie przedsiębiorstwa, ponieważ będzie ułatwiać prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w instalacjach o mocy poniżej
5 MW. Ponadto nowe regulacje przysłużą się wsparciu rozwoju małych instalacji OZE.
W dniu 26 maja 2025 r., po przeprowadzeniu procesu konsultacji publicznych i opiniowania. Projekt UDER29 został skierowany do rozpatrzenia przez Radę Ministrów.
Konsultacje publiczne
Trwają prace nad Europejskim Pakietem Sieciowym (ang. European Grids Package), który będzie obejmować środki mające na celu przyspieszenie modernizacji, cyfryzacji i rozbudowy infrastruktury sieciowej w całej Unii Europejskiej. Dokument ten jest częścią Kompasu konkurencyjności dla UE (ang. the Competitiveness Compass for the EU) i Paktu dla czystego przemysłu (ang. the Clean Industrial Deal).
Europejski Pakiet Sieciowy będzie zawierać propozycje legislacyjne skrócające czas uzyskiwania pozwoleń na budowę sieci, magazynów energii i źródeł odnawialnych. Celem tych propozycji jest usunięcie wąskich gardeł systemów elektroenergetycznych oraz zwiększenie efektywności funkcjonowania systemu energetycznego.
13 maja 2025 r. Komisja Europejska ogłosiła zaproszenie do składania wniosków oraz rozpoczęła otwarte konsultacje społeczne dotyczące ram prawnych planowanego Europejskiego Pakietu Sieciowego. Uwagi zgłoszone w trakcie konsultacji zostaną uwzględnione w dalszych pracach nad ostatecznym brzmieniem pakietu, którego publikacja zaplanowana jest przed końcem 2025 r. Zainteresowane strony mogą nadsyłać swoje opinie do 8 lipca 2025 r.
Przegląd orzecznictwa
sprzedaż do podmiotów niedopełniających obowiązku posiadania koncesji
W połowie 2023 roku Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (PURE) wydał decyzję, w której zarzucił jednej z firm nielegalną sprzedaż LPG – według organu przedsiębiorstwo zawarło umowę z podmiotem, który nie posiadał koncesji na obrót paliwami ciekłymi. PURE nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 100 000 zł. Spółka odwołała się do tej kary do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK). SOKiK oddalił odwołanie w części dotyczącej kary wyrokiem dnia z 28 stycznia 2025 r. (sygn. XVII AmE 201/23), przyjmując, że: „dobrem naruszonym jest m.in. możliwość realizowania przez pozwanego zadań nałożonych przez ustawodawcę, zapewniających bezpieczeństwo obrotu paliwowego oraz ochronę konsumentów i środowiska naturalnego. Skoro więc Powód, sprzedawał paliwo podmiotowi, który nie posiadał wymaganej prawem koncesji to naruszył powyższe wartości. (…) Zdaniem Sądu, brak weryfikacji kontrahenta przez Powoda pod kątem posiadania koncesji wskazuje na brak staranności w realizacji swoich obowiązków. (…) w ocenie Sądu nie wykazał należytej staranności wymaganej od profesjonalnegopodmiotu, wykonującego działalność koncesjonowaną. Obowiązek obciążający Spółkę wynikał z podstawowego aktu prawnego tj. z ustawy – prawo energetyczne. (…) za znikomym stopniem społecznej szkodliwości nie przemawia rodzaj naruszonych reguł ostrożności.”
kara pomimo zaprzestania działalności koncesjonowanej
Natomiast w innej sprawie – wyrokiem z dnia 27 stycznia 2025 r. (sygn. akt. XVII AmE 163/24) – SOKiK oddalił odwołanie syndyka masy upadłości spółki akcyjnej w upadłości od decyzji PURE, w której organ nałożył na tę spółkę karę pieniężną za niewypełnienie w 2016 r. obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia z kogeneracji lub uiszczenia opłaty zastępczej za energię elektryczną sprzedaną odbiorcom końcowym. SOKiK, oddalając odwołanie, wskazał, że: „przyjęcie wykładni przepisów proponowanej przez powoda, wykluczającej możliwość nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę, który zaprzestał wykonywania działalności koncesjonowanej, niweczyłoby cel regulacji, jakim jest wsparcie dla produkcji energii z odnawialnych źródeł, które jest realizowane właśnie przez system świadectw pochodzenia i opłat zastępczych. Niewątpliwie powód sprzedawał energię elektryczną w 2016 r. i ciążył na nim obowiązek przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia z kogeneracji lub uiszczenia opłaty zastępczej. Nieumorzenie świadectw pochodzenia i nieuiszczenie opłaty zastępczej, stawiało więc powoda w lepszej sytuacji niż innych sprzedawców, którzy musieli wykonać nałożone na nich obowiązki. Zatem przyjęcie narracji powoda, że skoro nie wykonał obowiązku w wymaganym zakresie i we właściwym czasie, to nie musi już ponosić ciężarów z tego tytułu, bo zaprzestał działalności koncesjonowanej, byłoby nie tylko niesprawiedliwe wobec innych przedsiębiorców, którzy sprzedając energię elektryczną w tym samym czasie musieli ponieść dodatkowe koszty związane z systemem wsparcia.”
dysponowanie odpowiednimi środkami finansowymi przez przedsiębiorstwo energetyczne
Warto również zwrócić uwagę na postanowienie z dnia 4 marca 2025 r. o sygn. akt. II NSK 37/24, w którym Sąd Najwyższy odniósł się do obowiązku wykazania dysponowania odpowiednim kapitałem w momencie składania wniosku przez podmiot ubiegający się o koncesję. W sprawie z powództwa spółki z.o.o. przeciwko PURE o zmianę koncesji na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 15 stycznia 2024 r. (sygn. akt. VII AGa 1100/23), Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając, że „podmiot ubiegający się o koncesję powinien wykazać dysponowanie odpowiednim kapitałem w momencie składania wniosku lub udokumentować możliwość ich pozyskania w przyszłości. Ocena, czy ubiegający się o udzielenie koncesji dysponuje określonymi środkami pozostawiona jest organowi administracji, ale to na przedsiębiorcy spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających udzielenie mu wnioskowanej koncesji. Samo udokumentowanie zarówno posiadania środków finansowych, jak i możliwości ich pozyskania nie może posiadać charakteru abstrakcyjnego, a zatem nie może sprowadzać się jedynie do oświadczenia wnioskodawcy w tym zakresie, który musi przedstawić dokumenty potwierdzające w sposób obiektywny, że odpowiednimi środkami dysponuje lub będzie dysponował.”
Rubrykę, poświęconą zagadnieniom prawnym w energetyce, redagują:
r. pr. Przemysław Kałek oraz apl. radc. Olga Ostrowska z Kancelarii Radzikowski, Szubielska i Wspólnicy sp.j.
