Wejście w życie przepisów dotyczących CSIRE
W poprzednich wydaniach Paragrafu w sieci wskazywaliśmy, że 28 stycznia 2025 r. rząd przedstawił projekt ustawy modyfikującej harmonogram wdrożenia Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii (CSIRE). Ustawa została podpisana przez Prezydenta 6 czerwca 2025 r. i ogłoszona w Dzienniku Ustaw. Od 1 lipca 2025 r. obowiązują przepisy umożliwiające etapowe przystępowanie przez operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD) oraz użytkowników systemów korzystających z sieci takich operatorów do CSIRE. Proces ten podzielono na cztery „okna czasowe”. OSD, w których sieci jest mniej niż 100 000 punktów poboru, mogą przystąpić do CSIRE w jednym z następujących terminów:
- 1 lipca 2025 r. albo
- 1 października 2025 r., albo
- 1 marca 2026 r., albo
- 1 lipca 2026 r.
Wszyscy OSD pozostali, a przede wszystkim ci z co najmniej 100 000 punktów poboru w swoich sieciach są zobowiązani do realizacji zadań za pośrednictwem przez CSIRE najpóźniej z dniem 19 października 2026 r.
Zwracamy też uwagę, że instytucja prosumenta wirtualnego weszła w życie 2 lipca 2025 r. Natomiast wejście w życie przepisów o wykorzystaniu CSIRE w rozliczeniach tych prosumentów zostało przesunięte. W okresie przejściowym, do 19 października 2026 r., prosumenci wirtualni mogą funkcjonować na obszarze jednego operatora systemu dystrybucyjnego.
Dodatkowo, w związku z przesunięciem czasowym rozpoczęcia pełnego funkcjonowania CSIRE modyfikacji ulegają również przepisy dotyczące sprzedaży rezerwowej. Dopiero z dniem 20 października 2026 r. sprzedaż rezerwowa uzyska swój docelowy kształt, w którym operatorzy systemów dystrybucyjnych zostaną zwolnieni z udziału w tym procesie, a rezerwowa umowa sprzedaży energii elektrycznej będzie zawierana z mocy prawa z chwilą zaprzestania sprzedaży energii elektrycznej do odbiorcy przez dotychczasowego sprzedawcę i przekazania stosownej informacji poprzez CSIRE, już bez udziału OSD, do sprzedawcy rezerwowego. W okresie przejściowym pojawią się już ułatwienia takie jak zawieranie rezerwowej umowy sprzedaży energii elektrycznej z mocy prawa, ale informacja o konieczności rozpoczęcia sprzedaży rezerwowej będzie przekazywana jeszcze przez OSD.
Nowy pakiet aktów prawnych do Aktu o przemyśle neutralnym emisyjnie
23 maja 2025 r. Komisja Europejska przyjęła pakiet aktów prawnych mających na celu wzmocnienie unijnego łańcucha dostaw technologii neutralnych emisyjnie oraz usprawnienie mechanizmów aukcyjnych dla odnawialnych źródeł energii, odnoszące się bezpośrednio do Akt o przemyśle neutralnym emisyjnie (ang. Net-Zero Industry Act).
Wśród nich znajdują się rozporządzenia wykonawcze:
- określające kryteria wstępnej kwalifikacji i kryteria udzielenia zamówienia w odniesieniu do aukcji na potrzeby wdrażania energii ze źródeł odnawialnych oraz
- w sprawie ustanowienia zasad stosowania Aktu o przemyśle neutralnym emisyjnie w odniesieniu do wykazu produktów końcowych technologii neutralnych emisyjnie i ich głównych konkretnych komponentów do celów oceny wkładu w odporność (stosowane od 30 grudnia 2025 r.);
Oprócz rozporządzeń wykonawczych przyjęto również decyzję wykonawczą w sprawie przyjęcia wytycznych dotyczących wdrażania niektórych kryteriów kwalifikacji strategicznych projektów na rzecz neutralności emisyjnej.
Akty prawne wchodzą w życie dwudziestego dnia po ich opublikowaniu Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Deregulacja w prawie energetycznym
21 maja 2025 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacyjnego opublikowano projekt ustawy o zmianie Prawa energetycznego oraz niektórych innych ustaw (Projekt UDER35). Celem regulacji jest stworzenie ram prawnych umożliwiających przedsiębiorcom – w szczególności energochłonnym – dostęp do tańszej energii. Projekt przewiduje utworzenie Stref Rozwoju Zrównoważonego Przemysłu (SRZP) oraz skrócenie i uproszczenie procedur.
Minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi będzie mógł ustanawiać SRZP na obszarach strategicznej interwencji (OSI) na wniosek przedsiębiorców spełniających określone kryteria (m.in. odbiór energii linią bezpośrednią, zawarcie przedwstępnej długoterminowej umowy dotyczącej energii elektrycznej lub status odbiorcy przemysłowego.
Natomiast przedsiębiorcy, którzy nie spełniają tych kryteriów, lecz planują budowę linii bezpośredniej lub magazynu energii, będą mogli ubiegać się o promesę ustanowienia SRZP (ważną minimum 6 miesięcy). W tym czasie minister nie może odmówić ustanowienia SRZP, chyba że wnioskodawca nie spełnił wszystkich warunków określonych w promesie.
Ułatwienia w SRZP zakładają m.in.:
- zwolnienie przedsiębiorców energochłonnych z opłaty solidarnościowej,
- 45 dniowy termin na wydanie pozwolenia na budowę instalacji OZE (przy czym w przypadku, gdy organ nie wyda decyzji w sprawie pozwolenia na budowę we wskazanym terminie, organ wyższego stopnia wymierza temu organowi, w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie, karę w wysokości 500 zł za każdy dzień zwłoki).
Natomiast uproszczenie procedur ogólnych zawiera m.in.
- skrócenie terminu na wydanie warunków przyłączenia dla grup przyłączeniowych I i II odbiorców ze 150 do 60 dni od złożenia wniosku.
- zaświadczenie o wpisie linii bezpośredniej do rejestru – maksymalnie 7 dni od dnia wpisu.
Deregulacja w elektromobilności
13 czerwca 2025 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawił się projekt zmieniający ustawę o elektromobilności i paliwach alternatywnych (Projekt UDER35), którego celem jest uproszczenie regulacji i procesów w zakresie możliwości instalacji punktów ładowania pojazdów elektrycznych w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, w których liczba samodzielnych lokali mieszkalnych jest większa niż trzy.
W budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, w których liczba samodzielnych lokali mieszkalnych jest większa niż trzy, punkt ładowania instaluje się i eksploatuje po uzyskaniu zgody zarządu wspólnoty lub spółdzielni lub osoby sprawującej zarząd nad daną nieruchomością, wydawanej na wniosek osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu w tym budynku i stanowisko postojowe do wyłącznego użytku.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami zarząd wspólnoty mieszkaniowej, spółdzielni lub osoby sprawującej
zarząd nad daną nieruchomością, do którego wpłynął wniosek, w terminie 30 dni od jego złożenia zleca sporządzenie ekspertyzy oceniającej dopuszczalność instalacji punktów ładowania.
Projektodawcy natomiast proponują wprowadzenie odmiennych obowiązków po stronie zarządu wspólnoty mieszkaniowej, spółdzielni lub innego zarządcy nieruchomości.
Zarząd wspólnoty mieszkaniowej, spółdzielnia lub inny zarządca nieruchomości będzie mieć obowiązek:
- w ciągu 14 dni od dnia wniesienia wniosku zlecić wykonanie ekspertyzy, a następnie
- niezwłocznie powiadomić wnioskodawcę o zleceniu oraz udostępnić mu ekspertyzę po jej otrzymaniu.
Jeżeli w ciągu 14 dni ekspertyza nie zostanie zlecona, wnioskodawca może samodzielnie ją zlecić i udostępnić jej wynik zarządcy. W przypadku braku reakcji ze strony zarządzającego nieruchomością, wnioskodawca będzie mógł przystąpić do instalacji i eksploatacji punktu ładowania, jeżeli ekspertyza potwierdzi możliwość instalacji, zaś wnioskodawca pokryje wszystkie koszty instalacji i eksploatacji.
Deregulacja w prawie ochrony środowiska
13 czerwca 2025 r. skierowano do Stałego Komitetu Rady Ministrów projekt zmiany ustawy o ochronie przyrody (Projekt UDER25) dotyczący zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa.
Zgodnie z aktualnymi przepisami usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w terminie. Obecnie brak oględzin wstrzymuje bieg terminu na sprzeciw, co wydłuża procedurę. Proponuje się wprowadzenie 60-dniowego terminu na zgłoszenie sprzeciwu przez organ. Termin ten ma biec od dnia, liczonych od daty zgłoszenia zamiaru wycinki drzewa na cele prywatne.
Wymogi ogólnego stosowania dla przyłączania jednostek wytwórczych
W dniu 15 maja 2025 r. Prezes URE zatwierdził PSE S.A. dokument pn. „Wymogi ogólnego stosowania wynikające z Rozporządzenia Komisji (UE) 2016/631 z dnia 14 kwietnia 2016 r. ustanawiającego kodeks sieci dotyczący wymogów w zakresie przyłączenia jednostek wytwórczych do sieci (NC RfG) – maj 2025”. Opublikowano go 29 maja 2025 r. w BIP URE; wejdzie w życie po uprawomocnieniu decyzji i sześciu miesiącach od publikacji.
Wytyczne dotyczące tzw. inwestycji wyprzedzających w sieci elektroenergetyczne
W dniu 2 czerwca Komisja Europejska opublikowała wytyczne dotyczące przyśpieszenia inwestycji w sieci elektroenergetyczne w ramach przygotowań do European Grids Package (Guidance on anticipatory investments for developing forward-looking electricity networks). Wytyczne dotyczą planowanych inwestycji sieciowych, a ich celem jest wspieranie państw członkowskich, krajowych organów regulacyjnych oraz operatorów systemów dystrybucyjnych i przesyłowych. Zawierają zalecenia dotyczące działań w całym procesie prowadzącym do podjęcia ostatecznej decyzji inwestycyjnej, tj. planowania sieci, kontroli regulacyjnej, uznawania kosztów i zachęt z tym związanych.
Opłata mocowa – nowe stawki
Na podstawie informacji Prezesa URE nr 26/2025 z 30 maja 2025 r.: opłata mocowa pobierana w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2025 r. wynosi:
- 2,86 zł na miesiąc – w odniesieniu do odbiorców końcowych rozliczanych w sposób ryczałtowy, zużywających rocznie poniżej 500 kWh energii elektrycznej;
- 6,86 zł na miesiąc – w odniesieniu do odbiorców końcowych rozliczanych w sposób ryczałtowy, zużywających rocznie od 500 kWh do 1 200 kWh energii elektrycznej;
- 11,44 zł na miesiąc – w odniesieniu do odbiorców końcowych rozliczanych w sposób ryczałtowy, zużywających rocznie powyżej 1 200 kWh do 2 800 kWh energii elektrycznej;
- 16,01 zł na miesiąc – w odniesieniu do odbiorców końcowych rozliczanych w sposób ryczałtowy, zużywających rocznie powyżej 2 800 kWh energii elektrycznej;
- 0,1412 zł/kWh – w odniesieniu do pozostałych odbiorców końcowych.
Rubrykę, poświęconą zagadnieniom prawnym w energetyce, redagują:
r. pr. Przemysław Kałek oraz apl. radc. Olga Ostrowska z Kancelarii Radzikowski, Szubielska i Wspólnicy sp.j.
