Pakiet sieciowy

Trwają zaawansowane prace parlamentarne nad tzw. Pakietem Sieciowym (projekt UC84) obejmującym przede wszystkim zmiany dotyczące procesu przyłączeniowego. Projekt ustawy zawiera szereg nowych rozwiązań, jak i zmian obecnie obowiązujących przepisów, których celem jest przyspieszenie transformacji energetycznej i umożliwienie szybszego i bardziej sprawnego przyłączania nowych źródeł OZE.

Jednym z instrumentów, który ma temu służyć są przepisy przejściowe, które te no we wymogi wprowadzają także w stosunku do projektów już realizowanych, a jeszcze nieprzyłączonych, o ile projekty te uzyskały warunki przyłączenia do sieci lub zawarły umowę o przyłączenie do sieci. Pozwoli to na eliminację z rynku projektów, które blokują moce przyłączeniowe.

Elastyczne umowa o przyłączenie do sieci
W Projekcie UC84 wprowadzono nowy rodzaj umowy o przyłączenie do sieci, tzw. elastyczną umowę o przyłączenie do sieci. Umowa ta, a także zawierana na jej podstawie umowa o świadczenie usług przesyła nią lub dystrybucji energii elektrycznej, będzie zawierać postanowienia przewidujące ograniczenia, odpowiednio w kierunku poboru lub wprowadzania do sieci energii elektrycznej, oraz wymagany zakres rozbudowy sieci, który pozwoli na rezygnację z tych ograniczeń. Ograniczenia obowiązywać będą mogły do czasu rozbudowy sieci przez operatora systemu, nie dłużej jednak niż 3 lata od dnia zakończenia realizacji całości przyłączanego obiektu i uzyskania ostatecznego pozwolenia na użytkowanie, o ile obiekt jest objęty obowiązkiem jego uzyskania. Operator systemu będzie zobowiązany do poinformowania podmiotu, który zawarł elastyczną umowę o przyłączenie do sieci o zrealizowanej rozbudowie sieci elektroenergetycznej nie później niż w terminie 30 dni od dnia zakończenia tej rozbudowy.

Konfigurowalna umowa o przyłączenie do sieci
Innym, nowym rodzajem umowy o przy łączenie do sieci będzie tzw. konfigurowalna umowa o przyłączenie do sieci, zawierająca postanowienia dotyczące ograniczenia wprowadzania energii elektrycznej do sieci elektroenergetycznej lub poboru energii elektrycznej z tej sieci, które mogą być zmienne w czasie i mogą odnosić się do zdefiniowanych zdarzeń lub parametrów związanych z pracą
sieci. Zawarcie konfigurowalnej umowy o przyłączenie będzie dopuszczalne w przypadku, gdy przyłączenie bez ograniczeń we wprowadzaniu i poborze energii elektrycznej nie jest w ogóle możliwe, pomimo planowanej rozbudowy sieci elektroenergetycznej w zakresie wynikającym z planów rozwoju uzgodnionych z Prezesem Urzędu Regulacji Energetyki. W przeciwieństwie do elastycznej umowy o przyłączenie do sieci umowa konfigurowalna wprowadzać będzie bezterminowe ograniczenie w odbiorze albo poborze energii elektrycznej.

Współdzielenie infrastruktury przyłączeniowej
Rozszerzona zostaje opcja wykorzystywania jednego miejsca przyłączenia przez więcej niż jedną instalację tzw. cable pooling. Z takiego rozwiązania korzystać będą mogły nie tylko instalacje OZE, ale także innego rodzaju instalacje, w tym magazyny energii elektrycznej, z wyłączeniem instalacji lub magazynów energii, dla których miejscem przyłączenia do sieci jest instalacja odbiorcy końcowego. Zlikwidowany zostanie obowiązek wniesienia zaliczki w przypadku: (i) składania wniosku o określenie warunków przyłączenia kolejnej instalacji bez zwiększenia mocy przy łączeniowej w ramach cable pooling do instalacji, dla której określono już warunki przyłączenia, zawarto umowę o przy łączenie lub dokonano przyłączenia, lub (ii) wnioskowania o zmianę parametrów technicznych tej instalacji. Ograniczony zostanie również zakres ekspertyzy wpływu przyłączanej instalacji na sieć elektro energetyczną. O ile zmianie nie ulega moc przyłączeniowa w zakresie poboru i od dawania energii elektrycznej, przy przyłączaniu do instalacji, dla której określono już warunki przyłączenia, zawarto umowę o przyłączenie lub dokonano przyłączenia, ekspertyza wpływu na sieć nie będzie obejmować analizy rozpływów mocy w sieci i dotyczyć będzie wyłącznie możliwości utrzymania odpowiednich parametrów pracy sieci. Nadzór nad pracą urządzeń służących do zabezpieczenia zdolności technicznych do nieprzekraczania mocy przyłączeniowej sprawuje w takim przypadku użytkownik systemu, w szczególności jest odpowiedzialny za zabezpieczenie tych urządzeń w sposób uniemożliwiający zmianę ich ustawień.

Kamienie milowe w procesie przyłączenia do sieci
W toku prac legislacyjnych utrzyma no propozycję wprowadzenia do umów o przyłączenie obowiązku realizacji przez podmiot przyłączany tzw. „kamienia mi lowego”, którym będzie uzyskanie w od powiednim terminie od zawarcia umowy o przyłączenie do sieci, ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Termin ten wy nosi odpowiednio:

• 24 miesięcy dla instalacji fotowoltaicznych i magazynów energii elektrycznej oraz urządzeń odbiorczych;
• 36 miesięcy dla elektrowni wiatrowych;

60 miesięcy dla instalacji lub obiektów niezbędnych dla zasilania kolejowej sieci trakcyjnej lub służących do kierowania i sterowania ruchem kolejowym. Ten obowiązek odnosi się do standardowej umowy o przyłączenie do sieci, elastycznej umowy o przyłączenie do sieci oraz do konfigurowalnej umowy o przy
łączenie do sieci dotyczących instalacji przyłączanych do sieci o napięciu powyżej 1 kV. Brak spełnienia tego wymogu prowadzić będzie do wygaśnięcia z mocy prawa umowy o przyłączenie do sieci. Pod miot przyłączany do sieci przed upływem ustawowych terminów będzie mógł jednokrotnie wystąpić do przedsiębiorstwa energetycznego, z którym zawarł umowę z wnioskiem o wydłużenie terminu o nie więcej niż 24 miesiące.

Ważność warunków przyłączenia
Projekt UC 84 przewiduje skrócenie okresu ważności warunków przyłączenia do 1 roku z wyjątkiem (1) warunków przyłączenia wydawanych dla instalacji zasilania kolejowej sieci trakcyjnej lub obiektów stanowiących zasilanie tej sieci oraz dla instalacji niezbędnych dla zasilania urządzeń i budynków do kierowania ruchem kolejowym, które są ważne dwa lata od dnia ich doręczenia, (2) warunków przyłączenia dla morskich farm wiatrowych oraz (3) wydawanych dla inwestycji realizowanych na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 2011 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej – które będą ważne dziesięć lat od dnia ich doręczenia.

Tytuł prawny
Istotną zmianą jest rezygnacja z obowiązku dołączania do wniosku o określenie warunków przyłączenia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości, na której jest planowana inwestycja określona we wniosku. Zamiast tego do wniosku dołącza się oświadczenie o posiadaniu tytułu prawnego podmiotu do korzystania z takiej nieruchomości. To ułatwienie nie dotyczy źródeł lokalizowanych w polskim obszarze morskim linii wyprowadzających moc oraz linii zasilających przyłączany obiekt. Niemniej jednak operator systemu będzie miał prawo zażądania w wyznaczonym przez siebie terminie, nie krótszym niż 21 dni, uzupełnienia wniosku o określenie warunków przyłączenia: (1) o wypis i wy rys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu, decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla nieruchomości określonej we wniosku, jeżeli jest ona wymagana na podstawie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, lub (2) o dokument potwierdzający tytuł prawny podmiotu do korzystania z nieruchomości, na której jest planowana inwestycja.

Zmiana lokalizacji planowanej inwestycji
Dopuszczono zmianę warunków przyłączenia na wniosek podmiotu ubiegającego się o przyłączenie, w szczególności w zakresie lokalizacji planowanej inwestycji.

Ponowna ocena istnienia warunków technicznych i ekonomicznych przyłączenia dla odbiorców.

W przypadku warunków przyłączenia obejmujących przyłączenie instalacji od biorczej do sieci o napięciu powyżej 1kV przedsiębiorstwo energetyczne na etapie zawierania umowy o przyłączenie może dokonać ponownej weryfikacji istnienia warunków technicznych i ekonomicznych przyłączenia oraz w przypadku stwierdzenia ich braku, odmówić zawarcia umowy o przyłączenie.

Termin na złożenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu
Bez zmian pozostaje plan wprowadzenia w Projekcie UC84 przepisu określające go sześciomiesięczny termin na złożenie wniosku do Prezesa URE o rozstrzygnięcie w sprawach odmowy przyłączenia do sieci powyżej 1 kV.

Opłaty w procesie przyłączeniowym

• Zaliczka 60 zł/kw mocy przyłączeniowej – maksymalnie do 6 mln zł.
• Zaliczkę wpłaca każdy podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV, w wysokości 60 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej określonej we wniosku o warunki przyłączenia, z wyłączeniem dodania kolejnej instalacji lub magazynów energii zgodnie z mechanizmem współdzielenia przyłącza (cablepooling). W przypadku gdy podmiot ubiegający się o przyłączenie dysponuje mocą przyłączeniową, zaliczka jest wnoszona jedynie od przyrostu mocy przyłączeniowej.
• Bezzwrotna opłata za rozpatrzenie wniosku o określenie warunków przy łączenia do sieci o napięciu wyższym niż 1 kV – 1 zł/kV, wnoszona przez każdy podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej, nie więcej niż 100 000 zł. Opłatę za wniosek wnosi się odrębnie dla każdego miejsca dostarczania wskazane go we wniosku o określenie warunków przyłączenia, wraz z wnioskiem o określenie warunków przyłączenia, dołączając do wniosku dowód wpłaty, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.
• Obowiązek ustanowienia zabezpieczenia dla podmiotów przyłączających się do sieci o napięciu wyższym niż 1 kV, w wysokości 30 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej wskazanej we wniosku o określenie warunków przyłączenia, w zakresie wartości mocy nieprzekraczającej 100 MW oraz w wysokości 60 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej wskazanej we wniosku o określenie warunków przyłączenia, w zakresie wartości mocy przekraczającej 100 MW, jednak nie więcej niż 12 000 000 zł. Jeżeli podmiot ubiegający się o przyłącze nie dysponuje mocą przyłączeniową, zabezpieczenie jest składane jedynie w odniesieniu do przyrostu mocy przyłączeniowej. Zabezpieczenie składa się nie później niż w terminie 30 dni przed dniem zawarcia umowy o przy łączenie, pod rygorem utraty ważności warunków przyłączenia.

Przyłączanie i redysponowanie instalacji OZE służących do wytwarzania energii elektrycznej z biogazu
W przypadku instalacji OZE służącej do wytwarzania energii elektrycznej z biogazu w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii lub energii elektrycznej z biogazu rolniczego, dla których wydano warunki przyłączenia, postanowienia umowy o przyłączenie:

• a) zawierają szczegółowe zasady stosowania ograniczeń mocy wprowadzanej do sieci elektroenergetycznej, w szczególności określają okresy doby w poszczególnych miesiącach roku, w których ograniczenia mogą zostać wprowadzone;
• b) nie mogą ograniczyć możliwości tej instalacji do wprowadzania energii elektrycznej do sieci z gwarantowaną mocą przyłączeniową przez co najmniej 14 godzin w ciągu doby w okresie od marca do września bez wypłaty z tego tytułu rekompensaty finansowej, o której mowa w art. 13 ust. 7 rozporządzenia 2019/943.

Wniosek o określenie warunków przy łączenia do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV może zawierać oświadczenie pod miotu ubiegającego się o przyłączenie o zobowiązaniu do bezwarunkowego ograniczenia mocy wprowadzanej do sieci elektroenergetycznej w okresie od marca do września, na zasadach ustalonych w harmonogramie uzgodnionym z operatorem systemu dystrybucyjnego, do którego sieci elektroenergetycznej ta instalacja będzie przyłączona, przy jednoczesnym zagwarantowaniu przez to przedsiębiorstwo możliwości wprowadzania w tym okresie energii elektrycznej do sieci elektroenergetycznej z gwarantowaną mocą przyłączeniową przez co najmniej 14 godzin w ciągu doby. W pozostałych godzinach doby tego okresu będzie możliwe wprowadzanie energii elektrycznej do sieci, o ile nie spowoduje to zagrożenia bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej. Instalacje OZE służące do wytwarzania energii elektrycznej z biogazu lub energii elektrycznej z biogazu rolniczego podlega ją ograniczeniu mocy wprowadzanej do sieci elektroenergetycznej lub odłączeniu w ostatniej kolejności.

Przyłączanie zasilania trakcji kolejowej
Brak tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości, obiektu lub lokalu, do których paliwa gazowe, energia lub wodór mają być dostarczane, nie uzasadnia odmowy zawarcia umowy o przy łączenie do sieci instalacji niezbędnych dla zasilania kolejowej sieci trakcyjnej lub obiektów stanowiących zasilanie tej sieci oraz umów o przyłączenie do sieci instalacji niezbędnych dla zasilania urządzeń i budynków do kierowania ruchem kolejowym. Takie przyłączenie nie wymaga ustanowienia zabezpieczenia finansowego.

Konkursy na moc przyłączeniową
Operator systemu przesyłowego może przydzielić w latach 2026–2028 moc przyłączeniową dla instalacji OZE wykorzystujących energię promieniowania słonecznego, wiatru na lądzie lub magazynu energii elektrycznej dla nie więcej niż 2 stacji elektroenergetycznych, w drodze konkursów. Konkursy są organizowane w oparciu o transparentne zasady i kryteria zaproponowane przez przedsiębiorstwo energetyczne uprawnione do organizacji konkursu, po przeprowadzeniu konsultacji publicznych i ich uzgodnieniu z Prezesem Urzędu Regulacji Energetyki. Organizując konkursy uwzględnia się w szczególności możliwość ustalenia procedury kwalifikacji, w ramach której są określane wstępne warunki przyłączenia do sieci.

Wielość PPE
Odbiorca energii może posiadać więcej niż jeden punkt poboru energii w ramach istniejącego przyłącza, pod warunkiem, że łączna moc pobierana w tych punktach poboru energii nie przekroczy mocy przyłączeniowej określonej w umowie o przyłączenie. Operator systemu elektroenergetycznego instaluje na koszt wnioskodawcy dodatkowy układ pomiarowo-rozliczeniowy i tworzy dodatkowy punkt poboru energii albo gdy łączna moc pobierana w dotychczasowym i dodatkowym punkcie poboru energii przekracza moc przyłączeniową – informuje wnioskodawcę o odmowie utworzenia dodatkowego punktu poboru energii i o możliwości złożenia wniosku o zwiększenie mocy przyłączeniowej w celu utworzenia dodatkowego punktu poboru energii.

Przepisy przejściowe
Istotnym elementem Projektu UC 84 są regulacje przejściowe, które znajdą zastosowanie do projektów, którym już wydano warunki przyłączenia do sieci lub dla których zawarto już umowę o przyłączenie do sieci. W ustawie nałożono na inwestorów realizujących takie projekty obowiązek uzupełnienia zaliczki na poczet opłaty przyłączeniowej, złożenie zabezpieczenia oraz obowiązek realizacji kamienia milowego w terminach wskazanych w ustawie, pod rygorem wygaśnięcia umowy o przy łączenie do sieci.

PRZEMYSŁAW KAŁEK