PARAGRAF W SIECI

Zmiany w opodatkowaniu
Ministerstwo Finansów poddało konsultacjom projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku rolnym, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy o podatku leśnym oraz ustawy o opłacie skarbowej (druk UD 72), dalej „Projekt”. Nowelizacja ma na celu m.in. wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących aktualnych przepisów oraz doprecyzowanie obowiązujących regulacji w celu prawidłowego ich stosowania. Zawarte w niej zmiany dotyczące m.in. definicji budowli są pokłosiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (SK 14/21), który za niezgodną z konstytucją uznał jej definicję zawartą w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych (upol).

Warto przy tym podkreślić, że zamiarem projektodawcy jest m.in:

• „wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących aktualnych przepisów oraz doprecyzowanie obowiązujących regulacji w celu prawidłowego ich stosowania.”
• „potrzeba zapewnienia dostatecznej określoności przepisów prawa podatkowego definiujących „budowlę” i „budynek” jako przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości, jak również wyeliminowania ryzyka wpływu zmian prawa budowlanego lub innych ustaw na przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości.”
• „dążenie do zachowania, w jak największym stopniu, fiskalnego status quo”.

Czy rzeczywiście się to udało? Obecnie pod pojęciem „budowli” rozumie się obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. W związku z tym, że ta definicja okazała się nieprecyzyjna i była przedmiotem sporów podatkowych, zaproponowano wprowadzenie do upol autonomicznej definicji pojęcia „budowla”, bez odwoływania się do przepisów pozapodatkowych, a także wyszczególnienie kategorii obiektów kwalifikowanych jako budowle w ustawie podatkowej.

Niestety, zaproponowane brzmienie definicji „budowli” pozwala przyjąć, iż każdy z operatorów sieci będzie posiadać jeden obiekt – sieć elektroenergetyczną, w skład którego wejdą wszystkie linie elektroenergetyczne stanowiące wraz z instalacjami i urządzeniami całość techniczno-użytkową. Oznacza to rozszerzenie zakresu opodatkowania o wszystkie urządzenia i obiekty biorące udział w dystrybucji lub przesyle energii elektrycznej. Organy podatkowe mogą dowodzić, iż oprócz konstrukcji wsporczych i przewodów, w podstawie opodatkowania należy uwzględnić również urządzenia takie jak: transformatory, autotransformatory, dławiki, wyłączniki, urządzenia rozdzielcze i rozdzielnie GIS, baterie akumulatorów, tyrystory, przełączniki, komputery przemysłowe, elektroniczne urządzenia pomiarowe, routery, serwery, urządzenia sterujące siecią elektroenergetyczną.

Ujęcie jako przedmiotu opodatkowania „sieci elektroenergetycznej stanowiącej wraz z instalacjami i urządzeniami całość techniczno-użytkową” jest zbyt daleko idącym uogólnieniem, które nie znajduje odzwierciedlenia w różnorodności infrastruktury elektroenergetycznej, bez uwzględnienia jej nietypowej – jako obiektu budowlanego – specyfiki. Zmiana definicji powinna zostać dokonana w sposób przejrzysty i czytelny tak, aby nie budziła wątpliwości ani po stronie podatnika przy określaniu podstawy opodatkowania, ani tym bardziej po stronie organu podatkowego, aby nie było pola do swobody i uznaniowości interpretacyjnej.

Należy przy tym zaznaczyć, że zarówno OSP, jak i OSD prowadzili i nadal prowadzą z gminami jako organami podatkowymi spory dotyczące opodatkowania urządzeń na stacjach elektroenergetycznych. We wszystkich przypadkach w stanie prawnym od roku 2014 do 2018 sądy administracyjne stwierdziły, że nie można uznawać wyżej wymienionych urządzeń za elementy sieci elektroenergetycznej na podstawie związku techniczno-użytkowego, gdyż kryterium to zostało usunięte z ustawodawstwa w połowie 2015 roku. Sądy uznały, że opodatkowaniu podlegają linie elektroenergetyczne, a nie sieć elektroenergetyczna.

Zakresu opodatkowania nie precyzuje załącznik nr 4 do upol, stanowiący wykaz obiektów podlegających opodatkowaniu. Zawiera on bowiem pojęcia, których zakresy – z niewyjaśnionych względów – się pokrywają. Dla przykładu, pod poz. 12 znajduje się „sieć: elektroenergetyczna, telekomunikacyjna, gazowa, ciepłownicza, wodociągowa, kanalizacyjna oraz inna sieć uzbrojenia terenu, rurociąg przesyłowy” (jednocześnie w poz. 11 wymieniono wodociąg, gazociąg, ciepłociąg oraz rurociąg), z kolei pod poz. 18 – „linia i trakcja elektroenergetyczna”, a w poz. 27 ujęto „linię kablową umieszczoną bezpośrednio w ziemi lub nadziemną, z wyłączeniem kabli telekomunikacyjnych dowieszonych do już istniejącej linii kablowej nadziemnej”.

Niewątpliwie zarówno definicja, jak i same obiekty wymienione w załączniku wymagają korekty – zarówno pod kątem utrzymania podatkowego status quo, jak i usunięcia pokrywających się zakresów opodatkowania. W przeciwnym wypadku – opodatkowania całej sieci elektroenergetycznej – znacząco wzrosną obciążenia podatkowe operatorów, co nie pozostanie bez wpływu na stawki opłat za świadczone przez nich usługi.

Publikacja dokumentów EMD
W dniu 26 czerwca br. w Dzienniku Urzędowym UE zostały opublikowane dwa istotne z punktu widzenia sektora przesyłu i dystrybucji akty prawne:

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1747 z dnia 13 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenia (UE) 2019/942 i (UE) 2019/943 w odniesieniu do poprawy struktury unijnego rynku energii elektrycznej,
• Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1711 z dnia 13 czerwca 2024 r. zmieniająca dyrektywy (UE) 2018/2001 i (UE) 2019/944 w odniesieniu do poprawy struktury unijnego rynku energii elektrycznej.

W Rozporządzeniu zawarto m.in. następujące zagadnienia:

• produkt wygładzający profil zapotrzebowania
• specjalne urządzenie pomiarowe
• metody ustalania taryf
• umowy zakupu energii elektrycznej
• dobrowolne wzory PPA i monitorowanie PPA
• środki na poziomie UE, przyczyniające się do osiągnięcia dodatkowego udziału energii ze źródeł odnawialnych
• systemy bezpośredniego wsparcia cen w formie dwukierunkowych kontraktów różnicowych dla inwestycji
• ocena potrzeb w zakresie elastyczności
• orientacyjny cel krajowy w zakresie elastyczności niezwiązanej z paliwami kopalnymi
• systemy wsparcia elastyczności niezwiązanej z paliwami kopalnymi
• zasady projektowania systemów wsparcia elastyczności
  niezwiązanej z paliwami kopalnymi.

Dyrektywa natomiast wprowadza nowości w poniższym zakresie, który będzie wymagał implementacji:

• nowe bądź zmienione definicje: aktywnego prosumenta, dzielenia się energią, umowy na dostawy energii, sprzedawcy rezerwowego, elastycznej umowy przyłączeniowej, energii odnawialnej
• swoboda wyboru sprzedawcy
• elastyczne umowy przyłączeniowe
• prawo do dzielenia się energią
• zarządzanie ryzykiem związanym z dostawcami
• sprzedawca rezerwowy
• ochrona przed wstrzymaniem dostarczania energii elektrycznej
• dostęp do przystępnej cenowo energii podczas kryzysu związanego z cenami energii elektrycznej.

Państwa członkowskie mają termin na implementację postanowień Dyrektywy do dnia 17 stycznia 2025 r.

mec. Katarzyna Zalewska-Wojtuś, Biuro PTPiREE
mec. Przemysław Kałek, Kancelaria Radzikowski, Szubielska i Wspólnicy sp.k.