Umowy na regulację mocy biernej
(Enea Operator)
Enea Operator podpisała z PGE Energia Odnawialna dwie umowy na świadczenie usługi Interwencyjnej Regulacji Mocy Biernej (IRB). Obejmują one farmy wiatrowe Rybice i Resko II. Zawarcie umów oznacza rozwój współpracy między operatorem systemu dystrybucyjnego a wytwórcami energii odnawialnej w zakresie utrzymania stabilnej i bezpiecznej pracy sieci. Interwencyjna Regulacja Mocy Biernej pozwala na bieżące sterowanie poziomem napięcia w sieci. Zastosowanie tej usługi umożliwia lepsze wykorzystanie możliwości regulacyjnych farm wiatrowych, ogranicza ryzyko przeciążeń sieci oraz zmniejsza potrzebę stosowania pozarynkowych mechanizmów redukcji generacji energii odnawialnej.
Usługa IRB umożliwia wytwórcom uzyskanie dodatkowych przychodów w zamian za realizację poleceń regulacyjnych wykraczających poza standardowe obowiązki wynikające z umów dystrybucyjnych.
Dla PGE Energia Odnawialna oznacza to rozwój modelu funkcjonowania aktywów OZE w kierunku bardziej elastycznych jednostek systemowych. Farmy wiatrowe, oprócz produkcji energii, mogą pełnić funkcje wspierające stabilność systemu elektroenergetycznego oraz odpowiadać na bieżące potrzeby operatora. Rozwiązanie to pozwala także na dywersyfikację źródeł przychodów, poprawę rentowności instalacji oraz zwiększenie ich odporności na zmienność warunków rynkowych.
PGE Energia Odnawialna analizuje możliwość rozszerzenia modelu współpracy opartego na usługach elastyczności na kolejne aktywa w swoim portfelu, w tym inne technologie OZE, z uwzględnieniem ich parametrów technicznych i charakterystyki pracy.
Rozwój usług takich jak IRB wpisuje się w rosnące znaczenie mechanizmów elastyczności w systemie elektroenergetycznym, w którym coraz większą rolę odgrywają źródła odnawialne.
Magazyn energii
(TAURON Dystrybucja)
TAURON Dystrybucja przyłączyła do swojej sieci największy magazyn energii w Polsce – instalację o mocy 50 MW, zrealizowaną przez EDF power solutions Polska w Starym Grodkowie (woj. opolskie). Projekt wymagał rozbudowy infrastruktury elektroenergetycznej oraz opracowania rozwiązań umożliwiających integrację wielkoskalowych magazynów energii z siecią dystrybucyjną.
Zdjęcie: TAURON Dystrybucja
Magazyny energii odgrywają istotną rolę w systemie elektroenergetycznym. Umożliwiają bilansowanie produkcji i zużycia energii, stabilizację pracy sieci oraz zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii.
Przyłączenie magazynu energii w Starym Grodkowie wymagało rozbudowy sieci elektroenergetycznej. W ramach prac wybudowano pole wysokiego napięcia w stacji Grodków, prowadzona jest modernizacja linii 110 kV oraz rozbudowa sieci zwiększająca jej zdolności przesyłowe.
Dzięki tym działaniom możliwe było nie tylko przyłączenie magazynu, ale również zwiększenie możliwości sieci w regionie, w tym w zakresie przyłączania nowych źródeł oraz odbiorców.
Modernizacja stacji Grodków, o wartości ponad 18,8 mln zł, realizowana jest etapami i finansowana ze środków Krajowego Planu Odbudowy (REPowerEU). Pierwszy etap umożliwił uruchomienie magazynu energii, a kolejne zwiększą przepustowość sieci i przygotują ją do pracy z napięciem 220 kV.
Magazyn energii w Starym Grodkowie stanowi element rozwoju magazynowania energii oraz wspiera elastyczność pracy krajowego systemu elektroenergetycznego. Instalacja została objęta 17-letnim kontraktem mocowym.
Projekt wpisuje się w rozwój systemu elektroenergetycznego w kierunku większej elastyczności i odporności na zmiany związane z rosnącym udziałem OZE. W oddziale TAURON Dystrybucji w województwie opolskim na inwestycje w latach 2025–2031 przeznaczono ponad 2 mld zł, co ma wzmocnić sieć oraz stworzyć warunki do rozwoju nowych źródeł i magazynów energii.
Inwestycja jest finansowana w ramach programu G1.2.4 komponentu REPowerEU w Krajowym Planie Odbudowy i Zwiększania Odporności, dotyczącego budowy i modernizacji sieci dystrybucyjnych energii elektrycznej.
Drony na straży sieci dystrybucyjnej
(PGE Dystrybucja)
PGE Dystrybucja sfinalizowała zakup pierwszego etapu floty 31 bezzałogowych statków powietrznych, które trafią do wszystkich 7 Oddziałów spółki. Drony wesprą pracowników spółki w codziennej eksploatacji sieci – staną się ważnym narzędziem w monitorowaniu elektroenergetycznej infrastruktury dystrybucyjnej, zwiększając możliwości stałej obserwacji i szybkiej reakcji. Umożliwią one regularną kontrolę i identyfikację miejsc podwyższonego ryzyka, co pomoże ograniczać potencjalne źródła awarii oraz szybciej reagować na zagrożenia.
Weryfikacja stanu sieci z wykorzystaniem dronów będzie nie tylko szybsza, ale i bezpieczniejsza — szczególnie tam, gdzie dojazd jest utrudniony lub wymaga użycia specjalistycznego sprzętu. Przełoży się to na większą niezawodność dostaw energii elektrycznej oraz skuteczniejszą prewencję awarii.
Zakupione przez spółkę bezzałogowe statki powietrzne wyposażone są w systemy obserwacyjne i kamery termowizyjne, co umożliwia wykrywanie miejsc, w których dochodzi do niebezpiecznego przegrzewania się elementów infrastruktury. Zastosowane systemy zapewniają prowadzenie obserwacji także po zmroku, co zwiększy gotowość i skuteczność służb niezależnie od pory dnia i nocy.
Energetyczni lokalnie
(Energa-Operator)
Ponad połowa gmin z północnej i środkowej Polski deklaruje gotowość do tworzenia społeczności energetycznych. Spółka zapowiada rozszerzenie wsparcia dla samorządów i uruchamia program „Zielona fala. Energetyczni lokalnie”, który ma przyspieszyć rozwój lokalnej energetyki i lepsze bilansowanie systemu.
Zdjęcie: Energa-Operator
Analiza przygotowana przez Uniwersytet Gdański oraz Univentum Labs objęła ponad 600 gmin z północnej i środkowej Polski. Wskazuje ona rosnące zainteresowanie tworzeniem lokalnych wspólnot energetycznych. Jednocześnie niemal połowa gmin identyfikuje istotne bariery, takie jak ograniczone środki finansowe, złożone procedury prawne oraz ograniczenia infrastrukturalne.
Energa-Operator rozwija współpracę z gminami w zakresie energetyki rozproszonej i społeczności energetycznych. Skala zmian rośnie – w lutym 2025 roku na obszarze działania spółki funkcjonowało 12 spółdzielni energetycznych, natomiast obecnie jest ich 141. Oznacza to łącznie 102 MW mocy zainstalowanej oraz 1023 punkty poboru energii.
Program „Zielona Fala. Energetyczni Lokalnie” obejmuje m.in. warsztaty dla gmin dotyczące tworzenia i funkcjonowania społeczności energetycznych, procesów technicznych i zasad rozliczeń, a także trendów technologicznych i dostępnych instrumentów wsparcia.
Program realizowany jest we współpracy z instytucjami publicznymi, m.in. Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa oraz Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Spółka przygotowała także podręcznik dla gminnych energetyków wspierający wdrażanie rozwiązań w praktyce.
Istotnym elementem działań są również partnerstwa instytucjonalne. Energa-Operator podpisała list intencyjny ze Stowarzyszeniem Gmin Przyjaznych Energii Odnawialnej, a na 2026 rok planowane jest porozumienie z Unią Miasteczek Polskich.
Wyrok KIO ws. liczników
(TAURON Dystrybucja)
Krajowa Izba Odwoławcza (KIO) wydała precedensowy wyrok dotyczący postępowania TAURON Dystrybucji na zakup liczników, potwierdzając zgodność zastosowanego podejścia do local content z obowiązującymi przepisami. Decyzja wskazuje, że wymagania dotyczące pochodzenia kapitału oraz rzeczywistego ośrodka decyzyjnego wykonawców mogą być stosowane jako narzędzie wspierania rynku krajowego i wzmacniania łańcuchów dostaw.
Rozstrzygnięcie ma istotne znaczenie dla sektora energetycznego, w którym od dłuższego czasu oczekiwano jednoznacznej interpretacji przepisów w zakresie promowania polskich i europejskich producentów przy zachowaniu zasad konkurencyjności.
Postępowanie na liczniki zdalnego odczytu było jednym z pierwszych, w których zastosowano rozwiązania pozwalające w sposób mierzalny i weryfikowalny wzmacniać udział komponentu krajowego. Wyrok potwierdza możliwość stosowania takich kryteriów w praktyce zamówień.
TAURON Dystrybucja współpracuje z ponad 250 polskimi firmami, a realizacja prac na sieciach średniego i niskiego napięcia prowadzona jest przez krajowych wykonawców. Spółka rozwija także metodologię oceny local content, obejmującą nie tylko formalną strukturę własnościową, lecz również rzeczywisty wkład gospodarczy w Polsce i Unii Europejskiej.
W tym celu prowadzone są działania związane z tworzeniem nowych kryteriów oceny ofert oraz mapowaniem łańcuchów dostaw, tak aby udział komponentu krajowego był możliwy do przejrzystego i audytowalnego określenia.
Wyrok KIO stanowi ważny punkt odniesienia dla całej branży energetycznej. Potwierdza możliwość stosowania narzędzi wspierających rozwój krajowego przemysłu w ramach obowiązujących regulacji oraz
wpisuje się w kierunek działań administracji publicznej dotyczących wzmacniania udziału polskich firm w strategicznych sektorach gospodarki.
Rozstrzygnięcie daje podstawę do dalszego rozwijania modelu zamówień uwzględniającego local content przy jednoczesnym zachowaniu konkurencyjności, jakości i bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej.
Mapa mocy przyłączeniowych
(Enea Operator)
Enea Operator udostępniła Mapę Dostępnych Mocy Przyłączeniowych – interaktywne narzędzie wspierające inwestorów w wyborze lokalizacji inwestycji. Umożliwia ono szybkie sprawdzenie dostępności mocy oraz potencjału energetycznego wybranych obszarów. Nowe narzędzie ma ułatwić ocenę tych czynników już na etapie planowania inwestycji.
Mapa zapewnia dostęp do codziennie aktualizowanych danych. Użytkownicy mogą sprawdzić dostępne moce przyłączeniowe, udział energii z OZE w poszczególnych powiatach oraz dane kontaktowe do właściwego oddziału Enei Operator. Mapa Dostępnych Mocy Przyłączeniowych ma wspierać świadome planowanie inwestycji oraz ułatwiać podejmowanie decyzji biznesowych w warunkach rosnącego znaczenia danych energetycznych.
Spółdzielnie energetyczne – realne oszczędności
(Energa-Operator)
Energa-Operator promuje rozwój spółdzielni energetycznych, prezentując ich rzeczywiste efekty ekonomiczne oraz wskazując najbardziej efektywne modele działania. Rozwiązanie to jest wspierane także ze względu na jego wpływ na poprawę stabilności pracy sieci dystrybucyjnej poprzez lepsze bilansowanie lokalnej produkcji i zużycia energii.
Spółdzielnie energetyczne mogą zmniejszać koszty energii nawet o połowę dzięki wspólnemu wytwarzaniu i rozliczaniu energii z odnawialnych źródeł. Odpowiednie bilansowanie produkcji i zużycia energii pozwala ograniczyć część opłat naliczanych odbiorcom. Kluczowym elementem modelu jest grupowe rozliczanie energii oraz bilansowanie godzinowe. Nadwyżki energii oddawane do sieci mogą zostać odebrane w późniejszym czasie w systemie net-meteringu (opustów), w którym każda 1 kWh przekazana do sieci pozwala pomniejszyć pobór o 0,6 kWh.
Zdjęcie: Enearga-Operator
W przypadku opłat OZE i kogeneracyjnych sposób ich naliczania zależy od bilansu energii. Jeśli spółdzielnia osiąga nadwyżkę energii oddanej do sieci nad pobraną, opłaty rozliczane są zbiorczo i dzielone proporcjonalnie między członków. Energia wytworzona i zużyta w ramach spółdzielni korzysta także ze zwolnień z części opłat, w tym OZE, kogeneracyjnej i mocowej oraz z obowiązku zakupu świadectw pochodzenia. W przypadku instalacji o mocy do 1 MW energia jest dodatkowo zwolniona z akcyzy.
Analiza dwóch spółdzielni działających na obszarze Energa-Operator pokazuje zróżnicowanie efektów w zależności od skali i sposobu funkcjonowania.
W spółdzielni liczącej 33 członków roczne opłaty OZE, kogeneracyjne i mocowe wyniosły około 48 tys. zł, podczas gdy w standardowym modelu wyniosłyby około 93 tys. zł. Oznacza to oszczędność rzędu 45 tys. zł rocznie. Największe korzyści odnotowano w miesiącach letnich, gdy produkcja energii z OZE była wyższa niż zapotrzebowanie.
W spółdzielni obejmującej 22 członków roczne oszczędności wyniosły około 1 tys. zł. Niższy poziom wynikał m.in. z mniejszej produkcji energii odnawialnej, mniejszej liczby uczestników oraz mniej efektywnego bilansowania.
Lepsze wyniki osiągają większe spółdzielnie oraz te, które skutecznie kompensują nadwyżki i niedobory energii pomiędzy członkami.
Przedstawione wyliczenia dotyczą opłat dystrybucyjnych, jednak rzeczywiste oszczędności mogą być wyższe, ponieważ mechanizmy rozliczeń wpływają również na koszty energii czynnej oraz innych elementów rachunku. Wysokość korzyści zależy od profilu zużycia, poziomu autokonsumpcji, struktury spółdzielni, warunków taryfowych oraz obowiązujących przepisów.
Nowoczesna sieć, silniejsze regiony
PGE Dystrybucja
Oddział Warszawa PGE Dystrybucja przekroczył poziom 1 000 km linii średniego napięcia prowadzonych pod ziemią w ramach Programu Kablowania 30 (PK30). Celem programu jest osiągnięcie i przekroczenie 30 proc. udziału linii kablowych SN w sieci.
Na obszarze działania PGE Dystrybucja, obejmującym ponad 40 proc. terytorium Polski, eksploatowanych jest ponad 305 tys. km linii wszystkich napięć, dostarczających energię do blisko 6 mln odbiorców. W samym Oddziale Warszawa sieć liczy ponad 50 tys. km linii oraz obsługuje około 1,1 mln odbiorców.
Program PK30 zakłada budowę blisko 12 tys. km linii kablowych SN przy jednoczesnym demontażu około 8,8 tys. km istniejących linii napowietrznych.
Do końca 2025 roku w PGE Dystrybucja wybudowano 5 781 km linii kablowych SN. W Oddziale Warszawa ich długość wyniosła wtedy 970 km, a w pierwszych miesiącach 2026 roku przekroczyła 1 000 km. Plan na 2026 rok zakłada oddanie do użytku ponad 250 km nowych linii, co pozwoli osiągnąć łączny poziom ponad 1 200 km.
Znacząca część prac realizowana jest przez krajowe firmy, dysponujące doświadczeniem w budowie infrastruktury elektroenergetycznej. W inwestycjach wykorzystywana jest także technologia układania kabli z użyciem zestawu płużącego, co pozwala skrócić czas realizacji i zwiększyć efektywność prac.
Od 2022 roku w Oddziale Warszawa stosowany jest model dostaw inwestorskich, polegający na zakupie kabli przez inwestora i przekazywaniu ich wykonawcom. Do tej pory zakupiono ponad 1 420 km przewodów, co umożliwia lepszą kontrolę kosztów i stabilność cen w realizowanych projektach.
Rozwój sieci kablowej stanowi jeden z kluczowych elementów poprawy jakości i niezawodności dostaw energii. Jednocześnie zwiększa możliwości przyłączania nowych odbiorców i źródeł energii, wspierając rozwój gospodarczy oraz transformację energetyczną.
Magazyny energii w sieci miejskiej
(Stoen Operator)
Stoen Operator oraz ZPUE realizują w Warszawie zaawansowany projekt magazynowania energii w czynnej sieci dystrybucyjnej. Warsztaty poświęcone inwestycji pozwoliły przedstawić uwarunkowania techniczne, organizacyjne i regulacyjne jej realizacji.
Zdjęcie: Stoen Operator
Warszawska sieć dystrybucyjna funkcjonuje w warunkach typowych dla dynamicznie rozwijającej się metropolii. Gęsta zabudowa, rosnące zapotrzebowanie na moc oraz rozwój odnawialnych źródeł energii wymagają zmiany podejścia do zarządzania systemem. Duża liczba odbiorców oraz zmienne profile obciążenia wpływają na sposób pracy infrastruktury elektroenergetycznej.
W odpowiedzi na te wyzwania realizowany jest projekt obejmujący montaż i uruchomienie dziesięciu bateryjnych magazynów energii, zintegrowanych bezpośrednio ze stacjami SN/nn. Rozwiązanie zostało zaprojektowane jako element codziennej pracy sieci, a nie instalacja pilotażowa.
Integracja magazynów energii z miejską siecią dystrybucyjną wymagała szczegółowego planowania. Kluczowe znaczenie miały lokalizacje urządzeń oraz sposób ich włączenia do istniejącej infrastruktury. Decyzje analizowano pod kątem długofalowego wpływu na pracę systemu.
Magazyny energii zaprojektowano jako element systemowy wspierający stabilność i elastyczność sieci dystrybucyjnej, a nie jako odrębne urządzenia funkcjonujące niezależnie od infrastruktury.
Warsztaty zorganizowane w ramach konferencji „Transformacja energetyczna – nowe technologie i wyzwania biznesu” umożliwiły prezentację projektu z perspektywy technicznej, operacyjnej i formalnej. Spotkanie stworzyło również przestrzeń do wymiany doświadczeń dotyczących decyzji podejmowanych w trakcie realizacji projektu. Wnioski mogą być wykorzystane przy planowaniu podobnych inwestycji w innych lokalizacjach. Dla rynku oznacza to dostęp do wiedzy operacyjnej, która zazwyczaj pojawia się dopiero na etapie realizacji własnych wdrożeń.
Nowa linia kablowa w Puszczy Białowieskiej
(PGE Dystrybucja)
Zakończono budowę 7-kilometrowej kablowej linii średniego napięcia między miejscowościami Czerlonka i Grudki w rejonie Białowieży. Inwestycję zrealizowano z wykorzystaniem maszyny płużącej, a równocześnie zdemontowano blisko 7 km linii napowietrznej.
Projekt wpisuje się w działania związane z programem Tarcza Wschód, ukierunkowane na wzmacnianie odporności infrastruktury krytycznej w pasie przygranicznym. Kablowanie sieci zwiększa bezpieczeństwo i niezawodność zasilania, ograniczając podatność infrastruktury na uszkodzenia mechaniczne, warunki atmosferyczne oraz oddziaływania zewnętrzne.
Inwestycje w tym regionie realizowane są w wymagających warunkach, zarówno pod względem bezpieczeństwa, jak i ochrony środowiska. Obszar Puszczy Białowieskiej objęty jest licznymi ograniczeniami przyrodniczymi, co wymaga dostosowania technologii budowy i ścisłej współpracy z lokalnymi instytucjami.
Rejon Energetyczny Bielsk Podlaski przygotowuje się do realizacji drugiego etapu przedsięwzięcia, obejmującego przebudowę kolejnych 10 km napowietrznych linii SN nalinie kablowe na odcinku od Hajnówki do Czerlonki. Inwestycja umożliwi domknięcie pierścieniowego układu zasilania Białowieży, co pozwoli na utrzymanie dostaw energii w przypadku awarii jednej z linii.
Zastępowanie linii napowietrznych kablowymi ogranicza ryzyko awarii spowodowanych zjawiskami pogodowymi, takimi jak silny wiatr, opady czy oblodzenie. W efekcie poprawia się ciągłość dostaw energii i niezawodność pracy sieci.
Inwestycja realizowana jest w ramach programu PK30, zakładającego zwiększenie udziału sieci kablowych do co najmniej 30 proc. W tym celu wykorzystywane są nowoczesne technologie, w tym maszyny płużące, które umożliwiają szybszą budowę linii przy jednoczesnym ograniczeniu ingerencji w środowisko.
W 2025 roku na obszarze działania PGE Dystrybucja wybudowano blisko 990 km kablowych linii średniego napięcia, w tym 185 km w oddziale Białystok. Łączna długość linii kablowych zrealizowanych od 2019 roku wyniosła 5 870 km.
Miesięczne rozliczenia prosumentów
(TAURON Dystrybucja)
TAURON Dystrybucja wprowadza d 1 września 2026 roku miesięczny okres rozliczeniowy dla wszystkich prosumentów przyłączonych do swojej sieci. Zmiana oznacza odejście od prognoz na rzecz faktur opartych na rzeczywistych odczytach. Rachunki będą odzwierciedlały sezonowość produkcji energii – wyższą zimą i niższą latem. Prosumenci otrzymają także fakturę rozliczeniową za okres do 31 sierpnia 2026 roku.
Wraz z wprowadzeniem miesięcznych rozliczeń rośnie znaczenie bieżącego dostępu do danych pomiarowych. Aplikacja eLicznik umożliwia monitorowanie zużycia energii w krótkich interwałach czasowych i analizę profilu pracy instalacji, co pozwala lepiej zarządzać energią. Nowy model stanowi pierwszy etap szerszej zmiany, której celem jest wprowadzenie rozliczeń opartych na rzeczywistym zużyciu dla wszystkich odbiorców energii.
Opracowała: Marzanna Kierzkowska
