Zmiany dotyczące magazynowania energii
Ustawą z dnia 8 lutego 2023 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw oraz niektórych innych ustaw, którą ustawodawca doprecyzował kwestie ustalania maksymalnej ceny dostaw ciepła oraz procedur z tym związanych, wprowadzono także istotne z punktu widzenia operatorów systemów dystrybucyjnych przepisy dotyczące możliwości posiadania przez nich magazynów energii. Stanowią one implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z 5 czerwca 2019 roku w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz zmieniającej dyrektywę 2012/27/UE („dyrektywę rynkową”), przenosząc uregulowania unijne na grunt prawa krajowego.
Wprowadzono do Prawa energetycznego nowe pojęcia:
- magazynu energii, definiując go jako instalację umożliwiającą magazynowanie energii, w tym magazyn energii elektrycznej;
- w pełni zintegrowanego elementu sieci – pojęcie to jest istotne z punktu widzenia możliwości ubiegania się przez operatorów o możliwość posiadania takiego magazynu; zgodnie z definicją jest to urządzenie lub instalacja współpracująca z siecią przesyłową lub siecią dystrybucyjną, w tym magazyn energii elektrycznej, która jest wykorzystywana wyłącznie do zapewniania bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej, w tym do zapewnienia ciągłości zasilania, zapewnienia parametrów jakościowych energii elektrycznej i technicznego bilansowania lokalnego i nie służy do bilansowania, o którym mowa w art. 2 pkt 10 rozporządzenia 2019/943, ani zarządzania ograniczeniami sieciowymi;
- magazynowania energii – rozumianego jako magazynowanie energii elektrycznej lub przetworzenie energii elektrycznej pobranej z sieci elektroenergetycznej lub wytworzonej przez jednostkę wytwórczą przyłączoną do sieci elektroenergetycznej i współpracującą z nią do innej postaci energii, przechowanie tej energii, a następnie wykorzystanie jej w postaci innego nośnika energii.
Zmieniono także brzmienie pojęcia ,,magazynowanie energii elektrycznej’’, które zdefiniowano jako odroczenie w systemie elektroenergetycznym końcowego zużycia energii elektrycznej lub przetworzenie energii elektrycznej pobranej z sieci elektroenergetycznej lub wytworzonej przez jednostkę wytwórczą przyłączoną do sieci elektroenergetycznej i współpracującą z nią do innej postaci energii, przechowanie tej energii, a następnie ponowne jej przetworzenie na energię elektryczną.
Tak jak ma to miejsce w dyrektywie rynkowej, ustawodawca stwierdził, że operator systemu elektroenergetycznego nie może być posiadaczem, nie może budować, obsługiwać magazynu energii ani nim zarządzać; może jedynie korzystać z usług świadczonych z wykorzystaniem magazynu energii. Jednak wprowadził wyjątek, który wymaga spełnienia szeregu warunków.
Operator może być posiadaczem magazynu energii, budować, obsługiwać magazyn energii lub nim zarządzać, o ile:
- na wniosek operatora Prezes Urzędu Regulacji Energetyki w drodze decyzji uznał magazyn energii za w pełni zintegrowany element sieci i wyraził zgodę, żeby operator systemu elektroenergetycznego go posiadał, budował, zarządzał nim lub obsługiwał ten magazyn energii elektrycznej albo łącznie spełnione są następujące warunki:
- magazyn energii elektrycznej jest niezbędny operatorowi systemu elektroenergetycznego w celu wywiązywania się z obowiązków wynikających z ustawy, zapewnienia wydajnego, niezawodnego i bezpiecznego funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz nie będzie on wykorzystywany do obrotu energią elektryczną na rynkach energii elektrycznej,
- Prezes URE w drodze decyzji wydanej na wniosek operatora systemu elektroenergetycznego wyraził zgodę na przeprowadzenie procedury przetargowej, o której mowa w lit. c, oraz zatwierdził jej warunki,
- operator systemu elektroenergetycznego przeprowadził otwartą, przejrzystą i niedyskryminacyjną procedurę przetargową w celu wyłonienia podmiotu mającego świadczyć usługi systemowe na rzecz tego operatora z wykorzystaniem magazynu energii będącego w posiadaniu takiego podmiotu lub przez niego wzniesionego, zarządzanego lub obsługiwanego,
- w wyniku przeprowadzenia procedury, o której mowa w lit. c, nie wyłoniono żadnego podmiotu, w szczególności z uwagi na brak możliwości świadczenia usług systemowych w odpowiednich terminach i z uwzględnieniem rozsądnych kosztów generowanych przez magazyn energii.
Jak zatem wynika z przepisów, wykorzystanie magazynów energii przez operatorów zależy od ich potrzeb sieciowych i roli magazynu, a także woli Prezesa URE.
Niezależnie Prezes URE będzie przeprowadzał co najmniej raz na pięć lat konsultacje dotyczące istniejących magazynów energii, których celem będzie ustalenie, czy podmioty inne niż operatorzy systemów elektroenergetycznych są zainteresowane inwestowaniem w magazyny energii, z wykorzystaniem których mogą świadczyć usługi systemowe na rzecz tych operatorów w sposób efektywny kosztowo, wyznaczając termin na zgłoszenie tego zainteresowania nie krótszy niż trzy miesiące. Aby zgłosić takie zainteresowanie, podmiot winien wykazać spełnienie wielu warunków i przedłożyć na tę okoliczność stosowne dokumenty, takie jak:
- dokumentację dotyczącą posiadanych środków finansowych,
- plan budżetu operacyjnego działalności,
- biznesplan dotyczący wykorzystania magazynu energii oraz jego rozwoju na rynkach energii elektrycznej ze wskazaniem planowanego czasu prowadzenia działalności,
- dokumentację poświadczającą posiadane zdolności techniczne gwarantujące prawidłowe wykonywanie działalności,
- dokumentację poświadczającą zatrudnianie osób o właściwych kwalifikacjach zawodowych, gwarantujących prawidłowe funkcjonowanie magazynów energii,
- inne dokumenty i informacje uprawdopodabniające możliwość uzyskania prawa do posiadania magazynu energii, jego wznoszenia, zarządzania nim lub do jego obsługi wraz z infrastrukturą towarzyszącą, niezbędną do prawidłowego funkcjonowania.
Jeżeli w wyniku tych konsultacji, regulator stwierdzi, że inne podmioty są w stanie w sposób efektywny kosztowo posiadać i wykorzystywać magazyn energii, zarządzać nim lub go obsługiwać, zobowiąże w drodze decyzji operatora do przekazania prawa do magazynu energii w terminie 18 miesięcy od dnia doręczenia decyzji, określając sposób i warunki tego przekazania oraz zasady ustalania i zwrotu operatorowi systemu elektroenergetycznego kapitału zaangażowanego w tę działalność z uwzględnieniem amortyzacji. Co ważne, konsultacje i ewentualne ryzyko konieczności przekazania prawa do magazynu nie będą dotyczyły sytuacji, w których magazyn energii będzie stanowił w pełni zintegrowany element sieci oraz pod określonymi warunkami magazynu składającego się z akumulatorów – w okresie jego amortyzacji.
Ustawę zmieniającą opublikowano w Dzienniku Ustaw 14 lutego 2023 roku, a przepisy Prawa energetycznego weszły w życie w ciągu 14 dni od dnia ogłoszenia.
